که برای کاهش التهاب، قرمزی، تورم و تحریک چشم در برخی بیماری‌های التهابی تجویز می‌شود.
این دارو می‌تواند در بعضی التهاب‌های قسمت جلویی چشم، واکنش‌های آلرژیک شدید
و همچنین برای کنترل التهاب پس از برخی جراحی‌های چشم مورد استفاده قرار گیرد.دگزامتازون برای هر نوع قرمزی یا عفونت چشم مناسب نیست.
قطره‌های استروئیدی ممکن است علائم بعضی عفونت‌ها را مخفی کنند یا زمینه تشدید
عفونت‌های باکتریایی، ویروسی و قارچی را فراهم کنند.
به همین دلیل مصرف آن باید بر اساس تشخیص پزشک یا چشم‌پزشک انجام شود.
مقدار مصرف، تعداد دفعات استفاده و طول دوره درمان برای همه افراد یکسان نیست
و باید بر اساس نوع بیماری، شدت التهاب و فرآورده مورد استفاده تعیین شود.
قطره چشمی دگزامتازون چیست؟
دگزامتازون از خانواده کورتیکواستروئیدها است.
این گروه از داروها واکنش‌های التهابی بدن را کاهش می‌دهند و در نتیجه می‌توانند
تورم، قرمزی، سوزش و تحریک بافت چشم را کمتر کنند.
دگزامتازون چشمی ممکن است به شکل قطره یا پماد عرضه شود.
برخی فرآورده‌ها فقط حاوی دگزامتازون هستند و برخی دیگر آن را همراه یک آنتی‌بیوتیک دارند.
بنابراین همیشه ترکیبات درج‌شده روی بسته‌بندی دارو را بررسی کنید.
قطره چشمی دگزامتازون برای چیست؟
چشم‌پزشک ممکن است دگزامتازون را برای کنترل بیماری‌هایی تجویز کند
که التهاب بخش مهمی از آن‌هاست.
آیا دگزامتازون برای هر چشم قرمزی مناسب است؟
خیر. قطره‌های استروئیدی نباید برای چشم قرمزی که علت آن مشخص نشده است خودسرانه استفاده شوند.
قرمزی چشم ممکن است ناشی از آلرژی، خشکی چشم، عفونت ویروسی،
عفونت باکتریایی، قارچ، زخم قرنیه، افزایش فشار داخل چشم یا بیماری‌های دیگر باشد.
استروئید ممکن است ظاهر التهاب را موقتاً بهتر کند،
در حالی که علت اصلی بیماری همچنان در حال پیشرفت باشد.
مواردی که ممکن است دگزامتازون در آن‌ها تجویز شود
- برخی التهاب‌های قسمت قدامی چشم
- التهاب شدید آلرژیک چشم در شرایط مشخص
- یووئیت قدامی در بعضی بیماران
- برخی انواع کراتیت غیرعفونی یا التهاب استروما
- اپی‌اسکلریت یا اسکلریت در شرایط انتخاب‌شده
- کنترل التهاب پس از برخی جراحی‌های چشمی
وجود قرمزی چشم به‌تنهایی دلیل کافی برای استفاده از دگزامتازون نیست.
ابتدا باید علت التهاب مشخص شود.
دگزامتازون چگونه التهاب چشم را کاهش می‌دهد؟
در هنگام التهاب، بدن مواد مختلفی آزاد می‌کند که باعث گشاد شدن عروق،
تورم، قرمزی و حساس شدن بافت می‌شوند.
دگزامتازون با مهار بخش‌هایی از این پاسخ التهابی باعث کاهش علائم می‌شود.
این دارو عامل عفونت را از بین نمی‌برد.
بنابراین در صورتی که التهاب ناشی از عفونت باشد، درمان عامل اصلی بیماری اهمیت دارد.
جدول اطلاعات کلی قطره چشمی دگزامتازون
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| نام دارو | دگزامتازون چشمی |
| گروه دارویی | کورتیکواستروئید ضدالتهاب |
| کاربرد | کنترل برخی التهاب‌های چشم |
| درمان عفونت؟ | خیر؛ دگزامتازون به‌تنهایی آنتی‌بیوتیک یا ضدعفونی‌کننده نیست |
| مهم‌ترین هشدار | برای چشم قرمز با علت نامشخص نباید خودسرانه مصرف شود |
| مصرف طولانی‌مدت | ممکن است نیازمند بررسی فشار داخل چشم و عدسی باشد |
نحوه صحیح استفاده از قطره چشمی دگزامتازون
مقدار دقیق دارو باید بر اساس نسخه پزشک تعیین شود.
بعضی فرآورده‌های دگزامتازون به شکل محلول و بعضی به شکل سوسپانسیون هستند؛
بنابراین دستور درج‌شده در بروشور محصول را رعایت کنید.
روش ریختن قطره در چشم
- دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.
- اگر داروی شما از نوعی است که باید قبل از مصرف تکان داده شود،
طبق دستور بروشور بطری را تکان دهید. - سر خود را کمی به عقب ببرید و به بالا نگاه کنید.
- پلک پایین را به‌آرامی پایین بکشید.
- تعداد قطره تجویزشده را داخل فضای ایجادشده بریزید.
- اجازه ندهید نوک قطره‌چکان با چشم، مژه، پلک، دست یا سطوح دیگر تماس پیدا کند.
- چشم را به‌آرامی ببندید و از مالیدن آن خودداری کنید.
- می‌توانید گوشه داخلی چشم، نزدیک بینی، را برای مدت کوتاهی به‌آرامی فشار دهید.
- پس از مصرف درپوش بطری را محکم ببندید.
اگر چند قطره چشمی مختلف استفاده کنیم چه کنیم؟
اگر چند داروی چشمی برای شما تجویز شده است،
ممکن است لازم باشد بین مصرف آن‌ها فاصله زمانی وجود داشته باشد.
همچنین اگر هم‌زمان قطره و پماد چشمی استفاده می‌کنید،
ترتیب مصرف اهمیت دارد.
برای ترتیب و فاصله مناسب از دستور چشم‌پزشک یا داروساز پیروی کنید.
موارد منع مصرف و احتیاط‌های مهم دگزامتازون چشمی
در بعضی شرایط استفاده از دگزامتازون ممکن است ممنوع باشد یا نیاز به نظارت دقیق پزشک داشته باشد.
- حساسیت به دگزامتازون یا سایر ترکیبات فرآورده
- برخی عفونت‌های ویروسی قرنیه و ملتحمه
- کراتیت فعال ناشی از هرپس سیمپلکس
- عفونت قارچی چشم
- عفونت باکتریایی درمان‌نشده
- عفونت‌های چرکی درمان‌نشده
- برخی عفونت‌های مایکوباکتریایی چشم
- بعضی زخم‌ها یا آسیب‌های قرنیه
- گلوکوم یا سابقه افزایش فشار چشم ناشی از استروئید
دگزامتازون و تبخال چشمی
یکی از مهم‌ترین موارد احتیاط در مصرف دگزامتازون، سابقه یا وجود تبخال چشمی است.
برخی انواع عفونت هرپس سیمپلکس قرنیه ممکن است با مصرف نامناسب کورتیکواستروئیدها تشدید شوند.
اگر سابقه تبخال چشمی دارید حتماً پیش از استفاده از قطره، پزشک را مطلع کنید.
دگزامتازون و عفونت چشم
کورتیکواستروئیدها می‌توانند بخشی از پاسخ دفاعی بدن را کاهش دهند
و علائم عفونت را مخفی کنند.
اگر عفونت چشمی وجود داشته باشد،
استفاده از استروئید تنها در شرایط خاص و همراه با درمان مناسب عامل عفونت
و تحت نظارت چشم‌پزشک انجام می‌شود.
آیا هنگام مصرف دگزامتازون می‌توان از لنز تماسی استفاده کرد؟
در بسیاری از موارد توصیه می‌شود هنگام وجود التهاب فعال چشم از لنز تماسی استفاده نشود.
برخی راهنماهای دارویی نیز استفاده از لنز را هنگام درمان با قطره‌های کورتیکواستروئیدی توصیه نمی‌کنند.
اگر داروی شما حاوی ماده نگهدارنده است،
شرایط استفاده از لنز را از روی بروشور همان محصول بررسی کنید.
عوارض احتمالی قطره چشمی دگزامتازون
همه مصرف‌کنندگان دچار عارضه نمی‌شوند،
اما قطره دگزامتازون نیز مانند سایر داروها می‌تواند عوارض کوتاه‌مدت یا طولانی‌مدت ایجاد کند.
عوارض کوتاه‌مدت احتمالی
- سوزش یا گزگز خفیف پس از مصرف
- تحریک چشم
- اشک‌ریزش
- تاری موقت دید
- احساس ناراحتی یا درد چشم
- قرمزی چشم
عوارض مصرف طولانی‌مدت دگزامتازون چشمی
مصرف طولانی کورتیکواستروئیدهای چشمی باید تحت نظارت پزشک انجام شود.
عوارض مهم احتمالی عبارت‌اند از:
- افزایش فشار داخل چشم
- گلوکوم
- آسیب عصب بینایی در صورت کنترل نشدن فشار چشم
- ایجاد کاتاراکت، به‌خصوص کاتاراکت زیرکپسولی خلفی
- افزایش احتمال عفونت ثانویه
- تأخیر در ترمیم برخی زخم‌های قرنیه
- نازک شدن قرنیه یا صلبیه در برخی بیماری‌ها
آیا قطره دگزامتازون فشار چشم را بالا می‌برد؟
در برخی افراد مصرف استروئیدهای چشمی می‌تواند فشار داخل چشم را افزایش دهد.
احتمال این مسئله با طولانی شدن درمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
اگر درمان ادامه‌دار باشد، پزشک ممکن است فشار داخل چشم را به‌صورت دوره‌ای اندازه‌گیری کند.
این موضوع در افراد مبتلا به گلوکوم یا دارای سابقه افزایش فشار ناشی از استروئید اهمیت بیشتری دارد.
آیا دگزامتازون می‌تواند باعث آب مروارید شود؟
مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدهای چشمی می‌تواند احتمال ایجاد
برخی انواع کاتاراکت یا آب مروارید را افزایش دهد.
این خطر با مصرف کوتاه‌مدت و کنترل‌شده قابل مقایسه با مصرف طولانی و خودسرانه نیست.
مصرف دگزامتازون بعد از عمل چشم
دگزامتازون گاهی پس از جراحی‌های چشم برای کاهش التهاب تجویز می‌شود.
این دارو به‌خودی‌خود آنتی‌بیوتیک نیست و هدف اصلی آن در این شرایط
کنترل التهاب بعد از عمل است.
اگر پزشک پیشگیری یا درمان عفونت را لازم بداند،
ممکن است داروی ضدعفونی‌کننده یا آنتی‌بیوتیک مناسب نیز تجویز شود.
مصرف دگزامتازون در بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران شیردهی هستید،
پیش از شروع درمان پزشک را مطلع کنید.
پزشک با توجه به شدت بیماری، مقدار دارو، مدت درمان و شرایط فرد
درباره مناسب بودن مصرف تصمیم می‌گیرد.
اگر یک نوبت قطره دگزامتازون را فراموش کنیم چه کنیم؟
اگر یک نوبت فراموش شد، پس از یادآوری آن را استفاده کنید،
مگر اینکه تقریباً زمان نوبت بعدی فرا رسیده باشد.
برای جبران نوبت فراموش‌شده مقدار دارو را دو برابر نکنید.
آیا می‌توان دگزامتازون را ناگهان قطع کرد؟
اگر درمان برای مدت طولانی ادامه داشته باشد،
پزشک ممکن است توصیه کند تعداد دفعات مصرف به‌تدریج کاهش پیدا کند.
تغییر یا قطع خودسرانه درمان، به‌خصوص در التهاب‌های داخل چشم، توصیه نمی‌شود.
نحوه نگهداری قطره چشمی دگزامتازون
- دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
- شرایط دمایی درج‌شده روی بسته‌بندی را رعایت کنید.
- دارو را در برابر نور و گرمای نامناسب قرار ندهید.
- درپوش بطری را پس از مصرف محکم ببندید.
- از تماس نوک قطره‌چکان با چشم یا سطوح دیگر جلوگیری کنید.
- پس از تاریخ انقضا از دارو استفاده نکنید.
قطره دگزامتازون بعد از باز شدن تا چه مدت قابل استفاده است؟
مدت قابل استفاده بودن قطره پس از باز شدن به نوع و برند فرآورده بستگی دارد.
نباید یک عدد ثابت را برای تمام قطره‌های دگزامتازون در نظر گرفت.
تاریخ باز شدن بطری را یادداشت کنید و مدت مجاز استفاده را از بروشور همان دارو بررسی کنید.
فرآورده‌های تک‌دوز نیز معمولاً شرایط متفاوتی دارند.
چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کرد؟
اگر هنگام مصرف دگزامتازون هر یک از علائم زیر ایجاد شد یا شدت گرفت،
باید وضعیت چشم مجدداً بررسی شود:
- کاهش بینایی
- تاری دید شدید یا مداوم
- درد شدید چشم
- افزایش قرمزی یا تورم
- ترشح چرکی
- حساسیت شدید به نور
- عدم بهبود یا بدتر شدن علائم
- دیدن هاله اطراف نورها
- بروز علائم حساسیت شدید
تداخلات دارویی قطره چشمی دگزامتازون
پزشک یا داروساز باید از تمام داروهای مصرفی شما اطلاع داشته باشد،
به‌خصوص اگر از چند قطره چشمی یا داروهای دیگر استفاده می‌کنید.
برخی داروها می‌توانند میزان اثرات سیستمیک کورتیکواستروئیدها را افزایش دهند.
بنابراین داروهای نسخه‌ای، بدون نسخه، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را نیز اعلام کنید.
سوالات متداول درباره قطره چشمی دگزامتازون
قطره چشمی دگزامتازون برای چیست؟
دگزامتازون یک کورتیکواستروئید است که برای کاهش برخی التهاب‌های چشم
طبق تشخیص پزشک استفاده می‌شود.
آیا دگزامتازون آنتی‌بیوتیک است؟
خیر. دگزامتازون به‌تنهایی یک داروی استروئیدی ضدالتهاب است.
البته برخی قطره‌های ترکیبی علاوه بر دگزامتازون حاوی آنتی‌بیوتیک نیز هستند.
آیا دگزامتازون برای عفونت چشم مناسب است؟
به‌تنهایی درمان عفونت محسوب نمی‌شود.
برخی عفونت‌های چشمی حتی ممکن است با مصرف خودسرانه استروئید بدتر شوند.
آیا قطره دگزامتازون برای چشم قرمز مناسب است؟
نه برای هر چشم قرمزی.
ابتدا باید علت قرمزی مشخص شود و مصرف استروئید بدون تشخیص مناسب توصیه نمی‌شود.
آیا دگزامتازون باعث تاری دید می‌شود؟
ممکن است مدت کوتاهی پس از ریختن قطره تاری دید ایجاد شود.
تا زمانی که دید کاملاً واضح نشده است رانندگی یا فعالیت نیازمند دید دقیق انجام ندهید.
آیا دگزامتازون باعث افزایش فشار چشم می‌شود؟
بله، در بعضی افراد و به‌خصوص در مصرف طولانی ممکن است فشار داخل چشم افزایش پیدا کند.
آیا دگزامتازون باعث گلوکوم می‌شود؟
استفاده طولانی‌مدت از کورتیکواستروئیدهای چشمی می‌تواند در بعضی افراد
باعث افزایش فشار داخل چشم و افزایش خطر گلوکوم شود.
آیا قطره دگزامتازون باعث آب مروارید می‌شود؟
مصرف طولانی‌مدت می‌تواند احتمال برخی انواع کاتاراکت را افزایش دهد.
بنابراین استفاده طولانی باید زیر نظر چشم‌پزشک باشد.
آیا می‌توان قطره دگزامتازون را بدون نسخه استفاده کرد؟
بهتر است خیر.
چشم قرمز یا ملتهب ممکن است علت‌های مختلفی داشته باشد
و مصرف خودسرانه قطره استروئیدی می‌تواند بعضی بیماری‌ها را تشدید یا مخفی کند.
آیا می‌توان قطره باقی‌مانده را برای التهاب بعدی چشم استفاده کرد؟
خیر؛ التهاب جدید لزوماً همان علت قبلی را ندارد.
همچنین باید مدت مجاز استفاده از بطری پس از باز شدن نیز رعایت شود.
جمع‌بندی
قطره چشمی دگزامتازون یک کورتیکواستروئید قوی ضدالتهاب است که
در درمان برخی التهاب‌های چشم و برای کنترل التهاب بعد از بعضی جراحی‌های چشمی استفاده می‌شود.
این دارو آنتی‌بیوتیک یا ضدعفونی‌کننده نیست و نباید برای هر نوع قرمزی،
درد یا عفونت چشم خودسرانه استفاده شود.
مصرف طولانی‌مدت ممکن است با افزایش فشار داخل چشم، گلوکوم،
کاتاراکت و افزایش احتمال بعضی عفونت‌های چشمی همراه باشد؛
بنابراین رعایت نسخه و پیگیری چشم‌پزشکی اهمیت زیادی دارد.
توجه:
اطلاعات این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی ارائه شده است و جایگزین تشخیص،
معاینه یا تجویز پزشک و چشم‌پزشک نیست.
قطره‌های استروئیدی چشم نباید برای چشم قرمز با علت نامشخص به‌صورت خودسرانه مصرف شوند.
منابع علمی
- NHS – Dexamethasone Eye Drops
- Electronic Medicines Compendium – Dexamethasone Sodium Phosphate Eye Drops
- MedlinePlus – Dexamethasone Ophthalmic
