پماد جنتامایسین | Gentamicin Ointment
جنتامایسین متعلق به گروهی از داروها به نام آنتی بیوتیک‌های آمینوگلیکوزید است که باکتری عامل عفونت را از بین می‌برد. پماد جنتامایسین برای درمان عفونت‌های باکتریایی چشم (مانند بلفاریت و ملانوسیت چشم) و پوست اطراف چشم (مانند پلک‌ها) و پیشگیری از عفونت پس از آسیب یا جراحی چشم استفاده می‌شود. در نظر داشته باشید که نباید این دارو را خودسرانه استفاده نمایید، استفاده غیر ضروری یا سوء استفاده از هر آنتی بیوتیکی می‌تواند منجر به کاهش اثر بخشی آن شود.
اشکال دارویی جنتامایسین : پماد، کرم، قطره گوش، قطره چشم، آمپول
پماد جنتامایسین برای چیست؟
پماد جنتامایسین یک فرآورده آنتی‌بیوتیکی از گروه آمینوگلیکوزیدها است که برای مقابله با برخی عفونت‌های باکتریایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. جنتامایسین با مختل کردن فعالیت باکتری‌های حساس به دارو، به کنترل عفونت و کاهش تدریجی علائم ناشی از آن کمک می‌کند.
نکته مهم این است که هر قرمزی، خارش، التهاب یا ترشحی نشانه عفونت باکتریایی نیست. بعضی مشکلات چشمی یا پوستی ممکن است منشأ ویروسی، قارچی، آلرژیک یا التهابی داشته باشند و در چنین شرایطی مصرف خودسرانه یک آنتی‌بیوتیک نه‌تنها لزوماً مفید نیست، بلکه ممکن است تشخیص و درمان صحیح را نیز به تأخیر بیندازد.
جنتامایسین به شکل‌های دارویی مختلفی عرضه می‌شود. فرآورده‌ای که برای چشم تولید شده است با فرآورده پوستی تفاوت دارد؛ بنابراین قبل از مصرف باید روی بسته‌بندی و نسخه بررسی شود که دارو دقیقاً برای چه ناحیه‌ای تجویز شده است. به‌خصوص پماد پوستی جنتامایسین نباید به‌عنوان جایگزین پماد چشمی در داخل چشم استفاده شود.
در صورت تجویز پماد جنتامایسین، بهتر است دارو در مدت و مقدار تعیین‌شده مصرف شود و تنها به دلیل بهتر شدن ظاهری علائم، نحوه مصرف آن به‌صورت خودسرانه تغییر نکند.
مبنای پزشکی این بخش: جنتامایسین چشمی برای برخی عفونت‌های چشم و جنتامایسین موضعی برای برخی عفونت‌های باکتریایی پوست استفاده می‌شود.
تفاوت پماد جنتامایسین چشمی و پوستی چیست؟
یکی از اشتباهات رایج درباره جنتامایسین، یکسان در نظر گرفتن همه فرآورده‌های حاوی این دارو است. در حالی که محل مصرف هر محصول باید دقیقاً مطابق با نوع فرآورده درج‌شده روی بسته‌بندی باشد.
پماد جنتامایسین چشمی یک فرآورده استریل است که برای مصرف چشمی تهیه می‌شود و ممکن است در درمان برخی عفونت‌های باکتریایی چشم مانند عفونت‌های ملتحمه، پلک یا بخش‌های دیگر چشم، در صورت تشخیص پزشک، مورد استفاده قرار گیرد.
در مقابل، جنتامایسین موضعی پوستی برای استفاده روی پوست طراحی شده و می‌تواند در درمان برخی عفونت‌های باکتریایی پوست تجویز شود. این نوع فرآورده برای قرار دادن داخل چشم ساخته نشده است.
بنابراین هنگام خرید دارو فقط به نام «جنتامایسین» توجه نکنید. عبارت‌هایی مانند «چشمی»، «موضعی»، «کرم» یا «پماد» روی بسته‌بندی اهمیت دارند. اگر در مورد نوع محصول تردید دارید، قبل از مصرف از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
این تفکیک از نظر ایمنی مهم است؛ برچسب رسمی فرآورده چشمی جنتامایسین آن را یک پماد استریل مخصوص مصرف موضعی چشم معرفی می‌کند، در حالی که فرآورده پوستی برای استفاده روی پوست است.
مقدار و روش مصرف پماد جنتامایسین
قبل از شروع درمان با پماد جنتامایسین، بروشور دارویی داخل بسته را به دقت مطالعه کنید. این بروشور به شما کمک می‌کند تا اطلاعات جامعی را راجع به دارو به دست آورده و از عوارض جانبی احتمالی آن مطلع شوید.
- پماد جنتامایسین را به طور منظم و سر یک ساعت مشخص استفاده نمایید تا بیشترین اثربخشی را برای شما و درمان عفونت چشمتان داشته باشد.
- پاین دارو را مانند تمام آنتی بیوتیک‌های دیگر باید یک دوره درمانی کامل استفاده نمایید؛ به یک باره مصرف آن را قطع نکنید.
- پهنگام خرید دارو به نسخه پزشکتان توجه کنید تا دقیقاً محصول چشمی (پماد جنتامایسین یا قطره چشم جنتامایسین) را خریداری کنید که پزشک برایتان تجویز کرده است؛ برای میزان و تعداد دفعات مصرف این دارو نیز به تجویز پزشک خود توجه نمایید.
روش مصرف پماد جنتامایسین
- قبل از استفاده از پماد جنتامایسین ، دست‌های خود را خوب بشویید.
- درب پماد را باز کنید و تیوب را به اندازه‌ای فشار دهید که حدود یک سانتی متر از دارو داخل چشم یا روی پلک شما ریخته شود، سپس پلک‌هایتان را ببندید و چندین مرتبه پلک زده و چشمتان را ماساژ دهید تا دارو وارد چشمتان شود.
- برای جلوگیری از گسترش آلودگی، سعی کنید سر تیوب را به سطح چشمیا پلکتان نزنید و پس از اتمام مصرف داروی اضافی و سر تیوب پماد را با دستمال تمیزی پاک کنید.
- اگر به شما گفته شده است که پماد را برای در هر دو چشم استفاده کنید، فرآیند را برای چشم دیگر نیز تکرار کنید.
-
موارد مصرف پماد جنتامایسین چشمی
پماد چشمی جنتامایسین ممکن است برای درمان بعضی از عفونت‌های باکتریایی چشم تجویز شود. انتخاب این دارو به نوع عفونت، شدت علائم، محل درگیری و احتمال حساس بودن باکتری عامل بیماری به جنتامایسین بستگی دارد.
از جمله مواردی که ممکن است پزشک در آن‌ها جنتامایسین چشمی را در نظر بگیرد، می‌توان به برخی موارد عفونت ملتحمه، التهاب و عفونت باکتریایی پلک، کراتیت، عفونت هم‌زمان قرنیه و ملتحمه و برخی دیگر از عفونت‌های باکتریایی سطح چشم اشاره کرد. تشخیص این موارد باید براساس معاینه و شرایط بیمار انجام شود.
وجود قرمزی چشم به‌تنهایی دلیل مناسبی برای مصرف آنتی‌بیوتیک نیست. قرمزی ممکن است در آلرژی، خشکی چشم، عفونت‌های ویروسی یا بیماری‌های دیگری نیز دیده شود. به همین علت استفاده خودسرانه از پماد جنتامایسین صرفاً به دلیل قرمزی یا سوزش چشم توصیه نمی‌شود.
همچنین اگر درد چشم، کاهش بینایی، حساسیت شدید به نور، آسیب یا ورود جسم خارجی به چشم وجود داشته باشد، بهتر است به‌جای شروع خودسرانه درمان، علت مشکل توسط پزشک بررسی شود.
موارد مصرف رسمی پماد چشمی جنتامایسین شامل چند نوع عفونت باکتریایی چشم از جمله conjunctivitis، keratitis و blepharitis است.
مقدار مصرف پماد جنتامایسین
مقدار و تعداد دفعات مصرف جنتامایسین به نوع فرآورده، محل عفونت، شدت بیماری و دستور پزشک بستگی دارد. به همین دلیل نسخه پزشک و راهنمای همان محصول باید بر توصیه‌های عمومی اولویت داشته باشد.
برای پماد چشمی، مقدار کمی از دارو در فضای ایجادشده بین پلک پایین و چشم قرار می‌گیرد. اطلاعات دارویی مختلف بسته به فرآورده، مصرف چند نوبت در روز را ذکر می‌کنند؛ بنابراین بهتر است تعداد دفعات مصرف دقیقاً مطابق نسخه انجام شود و بیمار بدون هماهنگی دفعات استفاده را بیشتر نکند. MedlinePlus برای پماد چشمی جنتامایسین معمولاً دو تا چهار بار در روز را ذکر می‌کند و یک برچسب رسمی DailyMed برای یک فرآورده مشخص، دو تا سه بار در روز را آورده است؛ همین تفاوت نشان می‌دهد دستور همان محصول اهمیت دارد.
برای جنتامایسین موضعی پوستی نیز مقدار کمی از دارو معمولاً به شکل یک لایه نازک روی ناحیه مورد نظر استفاده می‌شود. MedlinePlus برای فرآورده موضعی، مصرف معمول سه تا چهار بار در روز را ذکر می‌کند، اما نسخه پزشک همچنان معیار اصلی است.
افزایش مقدار پماد یا استفاده بیش از تعداد دفعات تجویزشده، الزاماً باعث سریع‌تر شدن بهبودی نمی‌شود و ممکن است احتمال تحریک موضعی را افزایش دهد.
اگر یک نوبت مصرف جنتامایسین را فراموش کردیم چه کنیم؟
اگر یک نوبت از دارو فراموش شد، معمولاً می‌توان پس از یادآوری آن را استفاده کرد. با این حال اگر زمان نوبت بعدی نزدیک است، بهتر است نوبت فراموش‌شده را کنار گذاشته و برنامه معمول مصرف ادامه پیدا کند.
برای جبران نوبت از دست‌رفته نباید مقدار دارو را دو برابر کرد یا دو نوبت را با فاصله بسیار کوتاه استفاده کرد. این کار مزیت درمانی مشخصی ندارد و می‌تواند احتمال تحریک ناحیه مصرف را بیشتر کند.
پماد جنتامایسین را چند روز باید استفاده کرد؟
مدت درمان جنتامایسین برای همه افراد یکسان نیست. نوع عفونت، شدت آن، محل درگیری و پاسخ بدن به درمان در تعیین مدت مصرف نقش دارند. به همین دلیل بهتر است دوره درمان براساس نسخه پزشک یا دستور ارائه‌شده برای همان فرآورده ادامه پیدا کند.
اگر علائم زودتر کاهش پیدا کردند، نباید مدت درمان را بدون هماهنگی تغییر داد. از طرف دیگر، اگر پس از گذشت مدت مورد انتظار هیچ بهبودی ایجاد نشد یا علائم شدیدتر شدند، ادامه خودسرانه دارو نیز انتخاب مناسبی نیست و لازم است وضعیت دوباره بررسی شود.
در مورد جنتامایسین چشمی، باقی ماندن علائم عفونت پس از پایان دوره درمان از مواردی است که MedlinePlus توصیه می‌کند با پزشک مطرح شود.
موارد منع مصرف پماد جنتامایسین
- به تاریخ انقضای پماد جنتامایسین توجه کنید و اگر دارویی که در دستتان است تاریخ انقضای آن تمام شده است، از آن مصرف نکنید.
- هرگز پماد جنتامایسین را به فرد دیگری حتی با علائم مشابه خودتان تجویز نکنید.
- تداخل دارویی پماد جنتامایسین را چک کنید و اگر در حال استفاده از دارویی هستید که با این دارو تداخل دارد، با پزشک خود راجع به استفاده از داروهایتان مشورت نمایید.
تداخلات دارویی پماد جنتامایسین
تداخل دارویی ممکن است عملکرد داروها را تغییر و خطر ابتلا به عوارض جانبی جدی را افزایش دهد. یک لیست از تمام داروها (ازجمله داروهای با نسخه / بدون نسخه و داروهای گیاهی) که استفاده می‌کنید تهیه کرده و آن را با دکتر و داروساز خود به اشتراک بگذارید. دوز دارو مصرفی خود را بدون مشورت با دکتر خود تغییر نداده و یا مصرف دارو را ترک نکنید.
موارد هشدار و احتیاطات ویژه حین مصرف پماد جنتامایسین
بعضی داروها را نمی‌توان در بعضی از شرایط تجویز نمود و بعضی داروها نیز در صورتی که نیاز به درمان تکمیلی باشد تجویز می‌گردد؛ بنابراین بهتر است که قبل از مصرف پماد جنتامایسین ، پزشکتان از موارد زیر مطلع باشد:
- اگر باردار یا شیرده هستید.
- اگر از لنز چشمی استفاده می‌کنید.
- در صورتی که قبلاً به هر نوع دارو از جمله آنتی بیوتیک ها حساسیت داشته‌اید.
- اگر در حال مصرف داروی خاصی هستید. این داروها شامل تمامی داروهای در دسترس است، چه برایتان تجویزشده است و چه بدون تجویز پزشک آن را مصرف می‌کنید نظیر داروهای گیاهی و داروهای مکمل.
عوارض جانبی پماد جنتامایسین
همه داروها ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند. اما بسیاری از مصرف کنندگان نیز هیچ نوع عارضه‌ای بروز نمی‌دهند. یکسری از عوارض بعد از گذشت مدت کوتاهی از مصرف دارو، از بین می‌روند. در صورت بروز مستمر هریک از عوارض می‌بایست به پزشک اطلاع داده شود:
- سوزش، قرمزی یا ناراحتی چشم (مانند خشکی یا خارش) و آبریزش چشم: این علائم بعد از مصرف پماد جنتامایسین ، معمولاً خفیف و گذرا است.
- تاری دید: اگر این عارضه برای شما اتفاق افتاد، تا بازگشت دید کاملتان، از رانندگی بپرهیزید.
اگر شما هر علائم دیگری دارید که احساس می‌کنید به خاطر استفاده از پماد جنتامایسین می‌باشد، با پزشک خود مشورت کنید.
مصرف بیش از حد پماد جنتامایسین (مسمومیت دارویی)
- این پماد چشمی را بیش از دوز تجویز شده توسط پزشک ، مصرف نکنید.
- اگر احساس کردید که فردی دچار مسمومیت دارویی شده است و علائمی مانند تنگی نفس یا غش و ضعف (از حال رفتن) در او دیدید، سریعاً با اورژانس تماس بگیرید
مصرف پماد جنتامایسین در دوران بارداری و شیردهی
در دوران بارداری و شیردهی، نباید پماد جنتامایسین را خودسرانه و بدون مشورت با پزشک استفاده کنید. داروها می‌توانند آثار مخربی روی جنین و یا خودتان داشته باشند. در صورت تجویز پزشک، در دوران بارداری از این قطره استفاده کنید.
آیا بعد از پماد جنتامایسین می‌توان رانندگی کرد؟
پمادهای چشمی ممکن است برای مدت کوتاهی پس از استفاده باعث تاری دید شوند. در این فاصله رانندگی، موتورسواری یا کار با ابزار و ماشین‌آلاتی که نیاز به دید دقیق دارند مناسب نیست.
پس از بازگشت دید طبیعی می‌توان فعالیت‌های روزمره را از سر گرفت؛ اما اگر تاری دید غیرعادی، شدید یا طولانی شد، بهتر است علت آن بررسی شود.
شرایط نگهداری پماد جنتامایسین
- دارو را از دسترس کودکان دور نگه دارید.
- دارو را در جایی خشک و خنک و به دور از گرما و تابش نور مستقیم نگه دارید.
- بعد از اتمام دوره درمان با این دارو ، حتی اگر مقداری از دارو باقی مانده است، پماد چشم را دور بیندازید. محصولات استریل چشمی برای مدت طولانی قابل نگهداری نیستند.
سوالات متداول درباره پماد جنتامایسین
آیا پماد جنتامایسین برای قرمزی چشم مناسب است؟
نه لزوماً. قرمزی چشم علت‌های مختلفی مانند عفونت باکتریایی، عفونت ویروسی، آلرژی، خشکی یا تحریک چشم دارد. جنتامایسین یک آنتی‌بیوتیک است و زمانی می‌تواند مفید باشد که مشکل ناشی از باکتری حساس به دارو باشد. بنابراین قرمزی چشم به‌تنهایی دلیل کافی برای شروع مصرف جنتامایسین نیست.
آیا پماد جنتامایسین برای عفونت چشم استفاده می‌شود؟
پماد چشمی جنتامایسین می‌تواند برای درمان برخی عفونت‌های باکتریایی چشم تجویز شود. از جمله کاربردهای ثبت‌شده آن بعضی موارد التهاب ملتحمه، عفونت پلک و کراتیت باکتریایی است. انتخاب دارو بهتر است پس از تشخیص نوع عفونت انجام شود.
آیا می‌توان پماد جنتامایسین پوستی را داخل چشم زد؟
خیر. فرآورده‌ای که برای پوست تولید شده است نباید به‌جای پماد چشمی استفاده شود. پماد چشمی با شرایط مخصوص مصرف در چشم تولید می‌شود و برچسب آن به‌طور مشخص مصرف چشمی را ذکر می‌کند.
آیا تاری دید بعد از پماد چشمی طبیعی است؟
پماد چشمی می‌تواند پس از استفاده برای مدتی باعث تاری دید شود. در این مدت نباید رانندگی یا کاری انجام داد که نیازمند دید واضح است. اگر تاری دید شدید یا ماندگار باشد، بهتر است با پزشک مشورت شود.
هنگام عفونت چشم می‌توان از لنز استفاده کرد؟
در زمان وجود عفونت چشم بهتر است لنز تماسی استفاده نشود. MedlinePlus نیز به افرادی که از لنز نرم استفاده می‌کنند توصیه می‌کند هنگام عفونت چشم لنز نگذارند.
اگر نوک تیوب پماد با چشم برخورد کرد چه کنیم؟
بهتر است نوک تیوب هیچ‌گاه با چشم، پلک، مژه، دست یا سطح دیگری تماس نداشته باشد، زیرا احتمال آلوده شدن دارو وجود دارد. اگر نوک تیوب آلوده شده یا درباره امکان ادامه استفاده مطمئن نیستید، از داروساز راهنمایی بگیرید.
آیا با بهتر شدن علائم می‌توان جنتامایسین را قطع کرد؟
بهتر است مقدار و مدت مصرف براساس دستور پزشک یا راهنمای همان فرآورده باشد. کاهش علائم به‌تنهایی معیار مناسبی برای تغییر خودسرانه برنامه درمان نیست. اگر درمان تکمیل شده ولی علائم عفونت باقی مانده است، باید پزشک در جریان قرار گیرد.
