قطره چشم اپیناستین (Epinastine)؛ کاربرد و عوارض
خارش مداوم چشم، قرمزی پلکها و اشکریزش در فصل گردهافشانی گیاهان میتوانند نشانه حساسیت چشمی باشند. یکی از داروهایی که چشمپزشکان برای کنترل این علائم تجویز میکنند، قطره چشم اپیناستین (Epinastine) است.
اپیناستین علاوه بر مهار اثر هیستامین، به کاهش آزادسازی این ماده از سلولهای درگیر در واکنش آلرژیک کمک میکند. این عملکرد دوگانه باعث شده است که اپیناستین یکی از گزینههای دارویی برای مدیریت التهاب ملتحمه آلرژیک باشد.
در این مقاله از چشمخانه، با کاربردهای قطره اپیناستین، نحوه مصرف، عوارض جانبی، محدودیتهای سنی و نکات مهم استفاده از آن آشنا میشویم.
قطره چشم اپیناستین چیست؟
اپیناستین یک داروی ضدحساسیت چشمی است که با نامهای تجاری مختلفی از جمله Relestat و Elestat شناخته میشود. این دارو معمولاً به شکل محلول چشمی حاوی اپیناستین هیدروکلراید با غلظت ۰٫۰۵ درصد تولید میشود.
اپیناستین در گروه آنتیهیستامینها قرار دارد و همچنین دارای خاصیت مهار آزادسازی هیستامین از ماستسلها است. ماستسلها از سلولهای سیستم ایمنی بدن هستند که در واکنشهای آلرژیک نقش دارند.
این قطره فاقد ترکیبات کورتونی است و نباید با قطرههای آنتیبیوتیک یا داروهای تنگکننده عروق چشمی اشتباه گرفته شود.

مشخصات دارویی قطره اپیناستین
| مشخصات دارو | توضیحات |
|---|---|
| نام ژنریک | Epinastine |
| نامهای تجاری شناختهشده | Relestat، Elestat |
| غلظت رایج | ۰٫۰۵ درصد اپیناستین هیدروکلراید |
| گروه دارویی | آنتیهیستامین و مهارکننده آزادسازی هیستامین از ماستسلها |
| کاربرد اصلی | کنترل علائم حساسیت چشمی |
| روش مصرف | موضعی در چشم، طبق تجویز پزشک |
قطره چشم اپیناستین برای چیست؟
کاربرد اصلی اپیناستین، مدیریت علائم التهاب ملتحمه آلرژیک است. این بیماری زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن نسبت به مواد حساسیتزا واکنش نشان دهد.
چشمپزشک ممکن است اپیناستین را برای کنترل علائم زیر تجویز کند:
- خارش چشم ناشی از حساسیت فصلی
- قرمزی چشم مرتبط با واکنشهای آلرژیک
- اشکریزش ناشی از تماس با گرده گیاهان
- تورم پلکها در اثر حساسیت چشمی
اپیناستین برای برطرف کردن علت عفونت چشم، درمان آسیب قرنیه یا کاهش قرمزی ناشی از تمام بیماریهای چشمی مناسب نیست. پیش از شروع درمان باید علت بروز علائم مشخص شود.
اپیناستین چگونه حساسیت چشم را کنترل میکند؟
در افراد مبتلا به آلرژی، تماس با گرده گیاهان یا سایر عوامل حساسیتزا میتواند باعث فعال شدن ماستسلها و آزادسازی هیستامین شود.
هیستامین با اثرگذاری بر گیرندههای موجود در بافت چشم، زمینه ایجاد خارش و التهاب را فراهم میکند.
اپیناستین از دو مسیر در کنترل این فرایند نقش دارد:
مهار گیرندههای هیستامین
این دارو با مسدود کردن گیرندههای H1، مانع اثرگذاری بخشی از هیستامین آزادشده بر بافت چشم میشود.
کاهش آزادسازی هیستامین
اپیناستین همچنین آزادسازی هیستامین از ماستسلها را مهار میکند. این ویژگی به کنترل پاسخ آلرژیک در زمان مواجهه با عوامل حساسیتزا کمک میکند.
با وجود این عملکرد دوگانه، اپیناستین حساسیت زمینهای فرد را بهطور دائمی درمان نمیکند و انتخاب آن باید براساس شرایط بالینی بیمار انجام شود.

تفاوت قطره چشم اپیناستین و امداستین چیست؟
اپیناستین و امداستین هر دو از داروهای ضدحساسیت چشمی هستند؛ اما ویژگیهای دارویی و دستور مصرف آنها کاملاً یکسان نیست.
| ویژگی | اپیناستین (Relestat) | امداستین (Emadine) |
|---|---|---|
| مکانیسم اصلی | مهار گیرنده H1 و آزادسازی هیستامین | مهار گیرنده H1 |
| کاربرد | حساسیت چشمی فصلی | حساسیت چشمی فصلی |
| غلظت رایج | ۰٫۰۵ درصد | ۰٫۰۵ درصد |
| دفعات معمول مصرف طبق بروشور اروپایی | دو بار در روز | دو بار در روز |
| سن مصرف طبق بروشور فرآورده | ۱۲ سال به بالا | ۳ سال به بالا |
عملکرد دوگانه اپیناستین به معنای برتری قطعی آن برای تمام بیماران نیست. انتخاب دارو به سن، شدت حساسیت، وضعیت سطح چشم، سابقه درمان و نظر چشمپزشک بستگی دارد.
برای آشنایی بیشتر با داروی دیگر، مقاله قطره چشم امداستین و موارد مصرف آن را مطالعه کنید.
نحوه مصرف قطره چشم اپیناستین
طبق اطلاعات رسمی فرآورده Relestat، مقدار معمول مصرف برای بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ سال به بالا، یک قطره در هر چشم مبتلا، دو بار در روز است.
دستور مصرف ممکن است در فرآوردههای مختلف متفاوت باشد. بنابراین، نسخه چشمپزشک و بروشور دارویی که در اختیار دارید باید ملاک مصرف قرار گیرند.
روش صحیح استفاده از قطره اپیناستین
- دستهای خود را با آب و صابون بشویید.
- در صورت استفاده از لنز تماسی، آن را از چشم خارج کنید.
- سر خود را کمی به عقب متمایل کنید و به سمت بالا نگاه کنید.
- پلک پایین را بهآرامی پایین بکشید تا فضای کوچکی ایجاد شود.
- مقدار تجویزشده دارو را در این فضا بچکانید.
- پلک را رها کرده و چشم را بهآرامی ببندید.
- درپوش بطری را پس از مصرف محکم کنید.
نوک قطرهچکان نباید با سطح چشم، پلک، مژه یا دست تماس پیدا کند. آلودگی بطری ممکن است زمینهساز عفونت چشمی شود.
اگر پزشک چند داروی چشمی برای شما تجویز کرده است، طبق بروشور Relestat حداقل ۱۰ دقیقه بین مصرف قطرهها فاصله بگذارید.
مدت مصرف قطره چشم اپیناستین چقدر است؟
دوره مصرف به نوع فرآورده و مدت مواجهه با عوامل حساسیتزا بستگی دارد.
طبق بروشور بریتانیایی Relestat، این قطره در روزهایی که فرد طی فصل آلرژی علائم چشمی دارد مصرف میشود و دوره درمان نباید بیشتر از هشت هفته باشد.
در مقابل، دستور مصرف بعضی فرآوردههای اپیناستین در آمریکا بر ادامه درمان در طول دوره مواجهه با عامل آلرژی، حتی در صورت نبود علائم، تأکید دارد.
بنابراین، قطع دارو به محض کاهش خارش یا ادامه مصرف برای چند ماه بدون توجه به نوع فرآورده، تصمیم مناسبی نیست.
نکته مهم: اگر حساسیت چشمی شما با وجود مصرف دارو ادامه دارد، به جای افزایش خودسرانه تعداد دفعات مصرف، برای بررسی علت تداوم علائم به چشمپزشک مراجعه کنید.
اگر مصرف یک نوبت قطره را فراموش کنیم، چه باید کرد؟
پس از یادآوری میتوانید نوبت فراموششده را مصرف کنید، مگر اینکه زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک باشد. در این شرایط، نوبت فراموششده را کنار بگذارید.
برای جبران نوبت قبلی از مقدار دوبرابر دارو استفاده نکنید.
نکات مهم قبل از مصرف اپیناستین
پیش از شروع درمان، پزشک باید از وضعیت سلامت چشم، سابقه حساسیتهای دارویی و داروهای مصرفی شما آگاه باشد.
در شرایط زیر حتماً موضوع را با پزشک در میان بگذارید:
- سابقه حساسیت به اپیناستین یا ترکیبات موجود در قطره
- بارداری، شیردهی یا تصمیم به بارداری
- استفاده از لنز تماسی
- ابتلا به خشکی شدید چشم
- وجود آسیب یا بیماری قرنیه
- مصرف سایر داروهای چشمی یا ضدحساسیت
- نیاز به استفاده از دارو برای کودکان
بعضی فرآوردههای اپیناستین حاوی مواد نگهدارنده هستند که در افراد مبتلا به بیماریهای سطح چشم ممکن است باعث تحریک بیشتری شوند.
موارد منع مصرف قطره چشم اپیناستین
طبق اطلاعات رسمی Relestat، حساسیت شناختهشده به اپیناستین هیدروکلراید یا سایر ترکیبات موجود در فرآورده، از موارد منع مصرف این دارو است.
در مقابل، محدودیت سنی، بارداری و بعضی بیماریهای چشمی از موضوعاتی هستند که باید براساس شرایط بیمار و بروشور فرآورده بررسی شوند.
از مصرف قطرهای که تاریخ انقضای آن گذشته، بستهبندی اولیه آن آسیب دیده یا محلول آن تغییر رنگ داده است، خودداری کنید.
همچنین قطره تجویزشده برای خود را در اختیار دیگران قرار ندهید؛ حتی اگر علائم چشمی مشابهی داشته باشند.

آیا قطره چشم اپیناستین برای کودکان مناسب است؟
حداقل سن مصرف اپیناستین در تمام فرآوردهها یکسان نیست. به همین دلیل، مشاهده نام ماده مؤثر روی بطری برای تصمیمگیری درباره مصرف آن در کودکان کافی نیست.
| فرآورده یا مرجع دارویی | محدودیت سنی |
|---|---|
| Relestat طبق بروشور بریتانیا | برای افراد ۱۲ سال به بالا |
| اپیناستین ۰٫۰۵ درصد طبق اطلاعات رسمی فرآورده آمریکا | ایمنی و اثربخشی در کودکان زیر ۲ سال ثابت نشده است. |
این تفاوت به معنای مجاز بودن مصرف خودسرانه اپیناستین در کودکان نیست. چشمپزشک باید براساس سن کودک، علت حساسیت و مشخصات فرآورده درباره درمان تصمیم بگیرد.
استفاده از لنز تماسی هنگام مصرف اپیناستین
قطره Relestat حاوی بنزالکونیوم کلراید است. این ماده نگهدارنده ممکن است توسط لنزهای نرم جذب شود و بر کیفیت لنز و سطح چشم تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، پیش از چکاندن قطره باید لنز تماسی را خارج کنید. طبق بروشور Relestat، در صورت تأیید پزشک، حداقل ۱۵ دقیقه بعد از مصرف دارو میتوان لنز را مجدداً در چشم قرار داد.
این فاصله برای برخی فرآوردههای آمریکایی اپیناستین ۱۰ دقیقه اعلام شده است. دستور مربوط به داروی خود را رعایت کنید.
اگر چشم شما قرمز، دردناک یا ملتهب است، تا زمان بررسی علت مشکل از لنز تماسی استفاده نکنید.
اپیناستین برای درمان تحریک ناشی از لنز تماسی طراحی نشده است. در مصرفکنندگان لنز، قرمزی همراه با درد یا کاهش دید ممکن است نشانه یک مشکل جدی قرنیه باشد.
تداخل دارویی قطره چشم اپیناستین
به دلیل جذب سیستمیک اندک اپیناستین پس از مصرف چشمی، احتمال بروز بعضی تداخلات دارویی سیستمیک پایین ارزیابی میشود؛ بااینحال، مطالعات اختصاصی کافی درباره تمام ترکیبهای دارویی انجام نشده است.
اگر از داروهای زیر استفاده میکنید، پیش از شروع درمان پزشک را مطلع کنید:
- سایر قطرههای ضدحساسیت چشم
- قطرههای کورتیکواستروئیدی
- داروهای کاهش فشار داخل چشم
- اشک مصنوعی و قطرههای مرطوبکننده
- داروهای خوراکی ضدحساسیت
مصرف این داروها همراه اپیناستین لزوماً ممنوع نیست؛ اما ممکن است به تنظیم ترتیب و فاصله مصرف نیاز داشته باشد.
عوارض جانبی قطره چشم اپیناستین
اپیناستین ممکن است در برخی افراد باعث بروز عوارض چشمی یا عمومی شود. بسیاری از مصرفکنندگان نیز بدون تجربه عارضه قابلتوجه از دارو استفاده میکنند.
عوارض شایع و غیرشایع اپیناستین
| فراوانی طبق بروشور Relestat | عوارض احتمالی |
|---|---|
| شایع | سوزش یا تحریک چشم |
| غیرشایع | خشکی، خارش، قرمزی، اختلال دید، سردرد، تغییر حس چشایی یا ترشحات چشم |
| با فراوانی نامشخص | درد چشم، افزایش اشکریزش، تورم پلک و واکنش حساسیتی |
اگر سوزش یا تاری دید کوتاهمدت پس از مصرف ایجاد شود، تا زمان برطرف شدن علائم از رانندگی و فعالیتهایی که نیازمند دید دقیق هستند خودداری کنید.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائم زیر، ارزیابی فوری چشمپزشکی ضروری است:
- درد شدید یا رو به افزایش چشم
- کاهش ناگهانی بینایی
- حساسیت شدید به نور
- تورم قابلتوجه پلک یا سطح چشم
- ترشحات چرکی یا غیرطبیعی
- تاری دید پایدار یا تشدیدشونده
در صورت بروز تنگی نفس، حمله آسم، تورم صورت، زبان یا گلو و مشکل در بلع، مصرف دارو را متوقف کرده و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
برخی علائم هشداردهنده ممکن است ناشی از بیماری دیگری باشند و نباید بدون معاینه به عوارض دارو نسبت داده شوند.
مصرف اپیناستین در دوران بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی درباره ایمنی اپیناستین در دوران بارداری محدود است. همچنین مشخص نیست چه مقدار از دارو پس از مصرف چشمی ممکن است وارد شیر مادر شود.
در این دوران، چشمپزشک با بررسی فواید درمان و خطرات احتمالی درباره تجویز دارو تصمیم میگیرد.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد خود شیر میدهید، قبل از استفاده از اپیناستین با پزشک مشورت کنید.
چرا ممکن است با مصرف اپیناستین همچنان خارش چشم داشته باشیم؟
تداوم خارش همیشه به معنای ضعیف بودن دارو نیست. گاهی علت اصلی مشکل، ادامه تماس با مواد حساسیتزا یا وجود یک بیماری همزمان در سطح چشم است.
خشکی چشم، التهاب لبه پلک، استفاده از محصولات آرایشی حساسیتزا و بعضی بیماریهای قرنیه میتوانند باعث ادامه ناراحتی چشمی شوند.
در چنین شرایطی، افزایش تعداد دفعات مصرف قطره بدون بررسی علت مشکل ممکن است سودی نداشته باشد.
برای کاهش تماس با عوامل حساسیتزا میتوانید در روزهای پرگرده از عینک استفاده کنید، پس از بازگشت به منزل صورت خود را بشویید و از مالیدن چشمها بپرهیزید. کمپرس سرد و تمیز نیز ممکن است به تسکین موقت ناراحتی کمک کند.
نحوه نگهداری قطره چشم اپیناستین
شرایط نگهداری باید مطابق دستور درجشده روی بستهبندی دارو باشد. برای فرآورده Relestat، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- بطری را در دمای حداکثر ۲۵ درجه سانتیگراد نگهداری کنید.
- برای محافظت از نور، دارو را در جعبه اصلی قرار دهید.
- دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
- پس از هر بار مصرف، درپوش بطری را ببندید.
- از مصرف محلول تغییررنگداده یا تاریخگذشته خودداری کنید.
- تاریخ باز کردن بطری را روی جعبه یادداشت کنید.
بطری Relestat باید حداکثر ۲۸ روز پس از اولین بار باز شدن دور انداخته شود، حتی اگر مقداری از محلول باقی مانده باشد. این مدت ممکن است در سایر فرآوردهها متفاوت باشد.

پرسشهای متداول درباره قطره چشم اپیناستین
آیا قطره اپیناستین کورتون دارد؟
خیر. اپیناستین یک داروی ضدحساسیت غیرکورتونی است که با مهار اثر و آزادسازی هیستامین به کنترل واکنش آلرژیک کمک میکند.
آیا قطره اپیناستین برای عفونت چشم مناسب است؟
خیر. اپیناستین آنتیبیوتیک یا داروی ضدویروس نیست و عامل عفونت چشم را از بین نمیبرد.
قطره اپیناستین چند بار در روز مصرف میشود؟
مقدار معمول مصرف بسیاری از فرآوردههای اپیناستین دو بار در روز است؛ اما دستور دقیق پزشک و بروشور فرآورده باید رعایت شود.
آیا اپیناستین باعث خشکی چشم میشود؟
خشکی چشم یکی از عوارض احتمالی این دارو است. همچنین مواد نگهدارنده موجود در برخی فرآوردهها ممکن است باعث تحریک سطح چشم شوند.
آیا میتوان اپیناستین و امداستین را همزمان مصرف کرد؟
هر دو دارو برای کنترل حساسیت چشمی استفاده میشوند. مصرف همزمان آنها بدون تجویز پزشک توصیه نمیشود.
آیا اپیناستین برای قرمزی چشم ناشی از کار با کامپیوتر مناسب است؟
خیر، لزوماً مناسب نیست. قرمزی ناشی از کار طولانی با نمایشگر ممکن است به خشکی چشم یا کاهش دفعات پلک زدن مرتبط باشد. اپیناستین زمانی کاربرد دارد که علت علائم، حساسیت چشمی تشخیص داده شده باشد.
آیا میتوان از اپیناستین در تمام فصل بهار استفاده کرد؟
مدت مصرف به نوع فرآورده و دستور پزشک بستگی دارد. برای مثال، دوره مصرف Relestat طبق بروشور بریتانیا نباید بیش از هشت هفته باشد.
جمعبندی
قطره چشم اپیناستین یکی از داروهای ضدحساسیت چشمی است که با مهار گیرندههای هیستامین و کاهش آزادسازی این ماده، به مدیریت علائم التهاب ملتحمه آلرژیک کمک میکند.
انتخاب فرآورده مناسب، رعایت محدودیت سنی و توجه به شرایط سطح چشم از نکات مهم مصرف این دارو هستند. در صورت ادامه علائم یا بروز درد و اختلال بینایی، بررسی تخصصی علت مشکل ضرورت دارد.
تشخیص و درمان تخصصی حساسیت چشمی
اگر خارش، قرمزی یا اشکریزش مداوم چشم فعالیتهای روزانه شما را مختل کرده است، میتوانید برای تشخیص علت و دریافت درمان مناسب از طریق وبسایت کلینیک فوق تخصصی چشمپزشکی چشمخانه اقدام به دریافت نوبت کنید.
توجه: این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا تجویز چشمپزشک نیست.



ما را در تجربیات خود سهیم کنید
تمایل دارید شما نیز بخشی از این بحث باشید؟سوالات خود را مطرح کنید!