قطره چشمی آزیترومایسین (Azithromycin ophthalmic)

نوعی آنتی‌بیوتیک از خانواده ماکرولیدها است که برای درمان برخی عفونت‌های باکتریایی چشم، به‌ویژه بعضی انواع
التهاب ملتحمه باکتریایی، توسط پزشک تجویز می‌شود. آزیترومایسین با اختلال در ساخت پروتئین مورد نیاز باکتری‌ها، رشد و تکثیر آن‌ها را مهار می‌کند.

قرمزی چشم همیشه به معنی عفونت باکتریایی نیست. ویروس‌ها، حساسیت، خشکی چشم، تحریک ناشی از مواد شیمیایی و بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند باعث قرمزی و ترشح چشم شوند. به همین دلیل استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک چشمی فقط بر اساس قرمز بودن چشم توصیه نمی‌شود.

قطره چشمی آزیترومایسین چیست؟

آزیترومایسین یک آنتی‌بیوتیک ماکرولیدی است. فرم چشمی این دارو به صورت موضعی روی چشم استفاده می‌شود و هدف آن کنترل باکتری‌هایی است که نسبت به آزیترومایسین حساس هستند.

یکی از شناخته‌شده‌ترین فرآورده‌های این دارو
AzaSite 1%
است. توجه داشته باشید که غلظت، فرمولاسیون، نحوه مصرف و شرایط نگهداری ممکن است در برندها و فرآورده‌های مختلف متفاوت باشد. بنابراین اطلاعات مربوط به یک برند را نباید بدون بررسی بروشور به محصول دیگری تعمیم داد.

قطره آزیترومایسین برای چیست؟

مهم‌ترین کاربرد شناخته‌شده فرم چشمی آزیترومایسین درمان
التهاب ملتحمه باکتریایی (Bacterial Conjunctivitis)
ناشی از باکتری‌های حساس به دارو است.

ملتحمه لایه شفاف و نازکی است که سطح سفید چشم و قسمت داخلی پلک را می‌پوشاند. عفونت این قسمت می‌تواند باعث قرمزی، ترشح، احساس ناراحتی و چسبندگی پلک‌ها شود.

برای فرآورده AzaSite، سازمان غذا و داروی آمریکا استفاده در التهاب ملتحمه باکتریایی ناشی از تعدادی از باکتری‌های حساس از جمله
Haemophilus influenzae،
Staphylococcus aureus،
Streptococcus pneumoniae
و چند گروه باکتریایی دیگر را ذکر کرده است.

علائم التهاب ملتحمه باکتریایی چیست؟

التهاب ملتحمه باکتریایی ممکن است با قرمزی سفیدی چشم، ترشح مخاطی یا چرکی، احساس وجود جسم خارجی، تحریک چشم و چسبیدن پلک‌ها به یکدیگر به‌خصوص پس از خواب همراه باشد.

با این حال، هیچ‌یک از این علائم به‌تنهایی تشخیص باکتریایی بودن عفونت را قطعی نمی‌کنند. التهاب ملتحمه ویروسی، آلرژیک و بعضی بیماری‌های دیگر چشم می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

تفاوت التهاب ملتحمه باکتریایی، ویروسی و آلرژیک

این جدول فقط برای درک تفاوت‌های کلی است و نمی‌تواند جایگزین معاینه پزشکی شود.

مقدار مصرف قطره چشمی آزیترومایسین چقدر است؟

مقدار مصرف به برند، غلظت دارو، سن بیمار، تشخیص و دستور پزشک بستگی دارد. بنابراین نسخه پزشک و بروشور همان فرآورده در اولویت هستند.

حتی اگر علائم زودتر بهتر شوند، قطع زودهنگام آنتی‌بیوتیک بدون نظر پزشک می‌تواند باعث ناقص ماندن درمان شود. مصرف غیرضروری یا استفاده نادرست از آنتی‌بیوتیک‌ها نیز می‌تواند به ایجاد مقاومت باکتریایی کمک کند.

نحوه صحیح استفاده از قطره چشمی آزیترومایسین

روش صحیح ریختن قطره علاوه بر افزایش اثربخشی، احتمال آلوده شدن نوک قطره‌چکان را کاهش می‌دهد.

1. دست‌های خود را با آب و صابون بشویید و خشک کنید.
2. برچسب و نام دارو را بررسی کنید تا قطره اشتباهی استفاده نشود.
3. اگر بروشور فرآورده دستور تکان دادن دارد، دقیقاً مطابق همان دستور عمل کنید. برای AzaSite توصیه شده بطری بسته را وارونه کرده و یک بار تکان دهید.
4. سر را کمی به عقب ببرید و پلک پایین را به‌آرامی پایین بکشید تا فضای کوچکی ایجاد شود.
5. بطری را بالای چشم نگه دارید بدون اینکه نوک قطره‌چکان با چشم، مژه، پلک، انگشت یا سطح دیگری تماس پیدا کند.
6. تعداد قطره‌ای را که پزشک تجویز کرده است داخل فضای پلک پایین بریزید.
7. چشم را آرام ببندید. از مالیدن چشم خودداری کنید.
8. درب بطری را بلافاصله ببندید و نوک قطره‌چکان را با دست یا دستمال لمس نکنید.

چرا لمس نکردن نوک قطره‌چکان مهم است؟

اگر چند نوع قطره چشمی مصرف می‌کنیم چه کنیم؟

اگر همزمان بیش از یک داروی چشمی استفاده می‌کنید، ترتیب مصرف و فاصله زمانی بین داروها را از پزشک یا داروساز بپرسید. فاصله مناسب می‌تواند بر اساس نوع قطره، ژل یا پماد متفاوت باشد.

تمام داروهای نسخه‌ای و بدون نسخه‌ای که مصرف می‌کنید را به پزشک اطلاع دهید و بدون هماهنگی یک قطره آنتی‌بیوتیک دیگر را به درمان اضافه نکنید.

اگر یک نوبت قطره آزیترومایسین فراموش شود چه کنیم؟

اگر مصرف یک نوبت را فراموش کردید، معمولاً به محض یادآوری آن را استفاده کنید. اگر زمان نوبت بعدی نزدیک است، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و برنامه معمول را ادامه دهید.

عوارض قطره چشمی آزیترومایسین چیست؟

مانند همه داروها، آزیترومایسین چشمی نیز ممکن است در برخی افراد عارضه ایجاد کند. شایع‌ترین عارضه گزارش‌شده برای AzaSite تحریک چشم است.

چه افرادی باید قبل از مصرف آزیترومایسین چشمی احتیاط کنند؟

قبل از مصرف دارو، پزشک یا داروساز را از سابقه حساسیت به آزیترومایسین یا سایر داروها و همچنین بیماری‌ها و داروهای مصرفی خود مطلع کنید.

در صورت سابقه واکنش حساسیتی مهم به آزیترومایسین یا اجزای فرآورده، مصرف خودسرانه این دارو مناسب نیست.

همچنین این دارو فقط برای مصرف چشمی طراحی شده است و نباید خورده یا تزریق شود.

چرا نباید قطره باقی‌مانده شخص دیگری را استفاده کرد؟

استفاده مشترک از قطره چشمی می‌تواند احتمال انتقال آلودگی و عفونت را افزایش دهد. علاوه بر آن، قرمزی یا ترشح چشم افراد مختلف لزوماً علت یکسانی ندارد.

استفاده از آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده از درمان قبلی نیز ممکن است باعث انتخاب داروی نامناسب، دوز ناکافی یا مصرف فرآورده‌ای شود که مدت مجاز استفاده پس از باز شدن آن گذشته است.

آیا هنگام مصرف قطره آزیترومایسین می‌توان از لنز تماسی استفاده کرد؟

در صورت وجود علائم و نشانه‌های التهاب ملتحمه باکتریایی، استفاده از لنز تماسی توصیه نمی‌شود. لنز می‌تواند تحریک چشم را بیشتر کند و در بعضی شرایط احتمال آلودگی مجدد را افزایش دهد.

مصرف قطره آزیترومایسین در بارداری و شیردهی

بارداری

اطلاعات منتشرشده درباره آزیترومایسین طی سال‌های طولانی، افزایش مشخصی در خطر نقایص عمده مادرزادی یا سقط مرتبط با دارو نشان نداده‌اند. با این حال، تصمیم به مصرف هر دارو در دوران بارداری باید با توجه به نیاز درمانی و نظر پزشک انجام شود.

اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، این موضوع را پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید.

شیردهی

آزیترومایسین پس از مصرف سیستمیک می‌تواند وارد شیر مادر شود. درباره مقدار انتقال پس از مصرف چشمی و اهمیت بالینی آن باید شرایط مادر و نوزاد در نظر گرفته شود. اگر در دوران شیردهی هستید، درباره ادامه درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

آیا قطره چشمی آزیترومایسین برای کودکان استفاده می‌شود؟

برای فرآورده AzaSite، اطلاعات رسمی از کاربرد آن در بیماران کودکان مبتلا به التهاب ملتحمه باکتریایی پشتیبانی می‌کند. با این حال این موضوع به معنی مناسب بودن هر فرآورده آزیترومایسین برای هر کودک بدون معاینه نیست.

علت قرمزی چشم کودک، سن، شدت بیماری، وضعیت قرنیه و نوع فرآورده باید در انتخاب درمان در نظر گرفته شوند. بنابراین برای کودکان نیز دارو باید طبق تجویز استفاده شود.

قطره آزیترومایسین را چگونه نگهداری کنیم؟

شرایط نگهداری ممکن است بین برندها متفاوت باشد. اطلاعات روی جعبه، بروشور محصول و توصیه داروساز همیشه بر اطلاعات عمومی مقدم است.

برای نمونه، در اطلاعات AzaSite ذکر شده است که محصول پیش از مصرف در یخچال نگهداری می‌شود و فرآورده بازشده می‌تواند تا ۱۴ روز در شرایط تعیین‌شده در بروشور نگهداری شود و سپس مقدار باقی‌مانده دور ریخته شود.

• دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
• از مصرف قطره تاریخ‌گذشته خودداری کنید.
• دارو را در معرض گرما یا سرمای نامناسب قرار ندهید.
• اگر ظاهر، رنگ یا وضعیت قطره به‌طور غیرعادی تغییر کرده است، پیش از مصرف از داروساز سؤال کنید.

قطره آزیترومایسین چه زمانی اثر می‌کند؟

در عفونتی که به دارو حساس باشد، معمولاً انتظار می‌رود طی چند روز نخست درمان علائم رو به بهبود بروند. اما سرعت بهبود در همه افراد یکسان نیست.

اگر طی چند روز بهبودی قابل توجهی ایجاد نشد، علائم شدیدتر شدند یا پس از پایان دوره درمان همچنان عفونت باقی ماند، لازم است پزشک مجدداً چشم را بررسی کند.

عدم پاسخ می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله باکتری مقاوم، تشخیص اشتباه علت قرمزی، بیماری ویروسی یا آلرژیک یا وجود بیماری دیگری در چشم.

آیا قطره آزیترومایسین برای عفونت ویروسی چشم مناسب است؟

خیر. آزیترومایسین یک داروی ضدباکتری است و ویروس‌ها را درمان نمی‌کند. بسیاری از موارد قرمزی چشم منشأ ویروسی دارند و استفاده غیرضروری از آنتی‌بیوتیک در این شرایط سودی برای علت بیماری ندارد.

آیا قطره آزیترومایسین برای حساسیت چشم مناسب است؟

آزیترومایسین درمان اصلی التهاب ملتحمه آلرژیک نیست. در حساسیت چشم معمولاً علائمی مانند خارش، اشک‌ریزش و درگیری هر دو چشم بیشتر مطرح هستند و درمان بر اساس علت آلرژی انتخاب می‌شود.

برای مطالعه بیشتر درباره داروهای مورد استفاده در التهاب آلرژیک می‌توانید صفحه قطره چشم سدیم کروموگلیکات را نیز ببینید.

آزیترومایسین بهتر است یا سایر آنتی‌بیوتیک‌های چشمی؟

هیچ آنتی‌بیوتیک چشمی را نمی‌توان برای تمام بیماران «بهترین» دانست. انتخاب دارو به تشخیص، میکروب احتمالی، وضعیت قرنیه، حساسیت دارویی، سن و شدت عفونت بستگی دارد.

داروهایی مانند افلوکساسین، لووفلوکساسین، سیپروفلوکساسین یا اریترومایسین نیز کاربردهای چشمی مخصوص خود را دارند، اما
نباید بدون نظر پزشک یکی را با دیگری جایگزین کرد.

مطالب مرتبط: قطره چشمی افلوکساسین  و  پماد چشمی اریترومایسین.

چه زمانی باید برای عفونت چشم سریع‌تر مراجعه کنیم؟

سؤالات متداول درباره قطره چشمی آزیترومایسین

جمع‌بندی

قطره چشمی آزیترومایسین
یک آنتی‌بیوتیک ماکرولیدی برای درمان برخی عفونت‌های باکتریایی چشم است. این دارو برای همه انواع چشم قرمز مناسب نیست و در عفونت‌های ویروسی یا التهاب آلرژیک علت اصلی بیماری را درمان نمی‌کند.

مصرف دارو باید مطابق نسخه و بروشور همان فرآورده انجام شود. رعایت بهداشت دست، جلوگیری از تماس نوک قطره‌چکان با چشم، کامل کردن دوره تجویزشده و کنار گذاشتن لنز تماسی در زمان عفونت از نکات مهم درمان هستند.

اگر درد شدید، کاهش دید، حساسیت قابل توجه به نور، تورم شدید، واکنش حساسیتی یا بدتر شدن علائم ایجاد شد، درمان خانگی یا تعویض خودسرانه قطره جای معاینه چشم‌پزشکی را نمی‌گیرد.