قطره چشم آزلاستین؛ کاربرد، نحوه مصرف و عوارض
در این مقاله از کلینیک چشمخانه، موارد مصرف قطره آزلاستین، روش صحیح استفاده، عوارض جانبی، شرایط نگهداری و نکات ضروری پیش از مصرف آن را بررسی میکنیم.
قطره چشم آزلاستین چیست؟
آزلاستین هیدروکلراید یک داروی آنتیهیستامین موضعی است که در فرآوردههای چشمی با غلظت رایج ۰٫۰۵ درصد عرضه میشود. این دارو برای کاهش علائم التهاب ملتحمه آلرژیک کاربرد دارد.
ملتحمه، لایهای نازک و شفاف است که سطح داخلی پلکها و قسمت سفید چشم را میپوشاند. هنگامی که چشم در معرض ماده حساسیتزا قرار میگیرد، واکنش سیستم ایمنی میتواند باعث آزادشدن هیستامین و بروز خارش، قرمزی و اشکریزش شود.
قطره آزلاستین با مسدودکردن گیرندههای هیستامین H1، شدت بعضی از این واکنشها را کاهش میدهد. این دارو آنتیبیوتیک یا کورتون نیست و برای درمان عفونت چشمی طراحی نشده است.

جدول مشخصات قطره آزلاستین
| مشخصات دارو | توضیحات |
|---|---|
| نام دارو | آزلاستین هیدروکلراید |
| نام انگلیسی | Azelastine Hydrochloride |
| گروه دارویی | آنتیهیستامین چشمی |
| غلظت رایج | ۰٫۰۵ درصد (۰٫۵ میلیگرم در میلیلیتر) |
| نامهای تجاری شناختهشده | Optilast، Allergodil و Optivar |
| کاربرد اصلی | کاهش خارش ناشی از التهاب ملتحمه آلرژیک |
| نحوه مصرف رایج | یک قطره در چشم مبتلا، دو بار در روز |
| مصرف در کودکان | بسته به نوع فرآورده، سن و علت تجویز |
| شکل دارویی | محلول استریل چشمی |
قطره آزلاستین برای چیست؟
مهمترین کاربرد قطره چشم آزلاستین، تسکین خارش ناشی از حساسیت چشمی است. این دارو در افرادی که به التهاب ملتحمه آلرژیک فصلی یا دائمی مبتلا هستند، میتواند بخشی از برنامه درمان باشد.
۱. درمان علائم حساسیت فصلی چشم
حساسیت فصلی چشم معمولاً در زمانهایی از سال تشدید میشود که میزان گرده گیاهان در محیط بیشتر است. این وضعیت ممکن است همراه با علائم آلرژی بینی مانند عطسه و آبریزش بینی دیده شود.
علائم شایع حساسیت فصلی چشم عبارتاند از:
- خارش چشمها
- قرمزی قسمت سفید چشم
- اشکریزش بیش از حد
- سوزش یا احساس ناراحتی خفیف
- تورم خفیف پلکها
آزلاستین میتواند با کاهش اثر هیستامین، خارش ناشی از این وضعیت را تسکین دهد. در بعضی بیماران، کاهش سایر علائم آلرژیک نیز مشاهده میشود.
۲. کنترل التهاب ملتحمه آلرژیک دائمی
برخلاف حساسیت فصلی، آلرژی چشمی دائمی ممکن است در بیشتر ماههای سال وجود داشته باشد. تماس مداوم با موادی مانند مایتهای گردوغبار خانگی، شوره حیوانات و بعضی عوامل محیطی میتواند در بروز علائم نقش داشته باشد.
در این بیماران، تنها استفاده از قطره کافی نیست و شناسایی و کاهش تماس با عامل حساسیتزا نیز اهمیت دارد.
از داروهای دیگری که برای برخی انواع آلرژی چشمی استفاده میشوند، میتوان به سدیم کروموگلیکات اشاره کرد. برای آشنایی با مکانیسم و ویژگیهای آن، مقاله قطره چشم سدیم کروموگلیکات را مطالعه کنید.
۳. کاهش خارش و ناراحتی ناشی از آلرژی
خارش چشم یکی از نشانههای مهم التهاب ملتحمه آلرژیک است؛ اما خشکی چشم، التهاب پلک و بعضی عفونتها نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند.
اگر خارش چشم همراه با درد، ترشح چرکی، کاهش بینایی یا حساسیت شدید به نور باشد، نباید بدون معاینه آن را به آلرژی نسبت داد.
تفاوت حساسیت فصلی و دائمی چشم
تشخیص نوع حساسیت به انتخاب برنامه درمانی و کنترل عوامل محرک کمک میکند. در جدول زیر تفاوتهای اصلی این دو حالت آورده شده است.
| ویژگی | حساسیت فصلی | حساسیت دائمی |
|---|---|---|
| زمان بروز | بیشتر در فصلهای مشخص | ممکن است در تمام سال رخ دهد |
| عوامل شایع | گرده درختان، گیاهان و علفها | مایت گردوغبار، شوره حیوانات و عوامل محیطی |
| علائم اصلی | خارش، قرمزی و اشکریزش | خارش و تحریک مکرر چشم |
| راهکار مکمل | کاهش تماس با گرده گیاهان | کنترل عوامل حساسیتزا در محیط زندگی |
| درمان دارویی | قطره ضدحساسیت طبق نظر پزشک | درمان متناسب با شدت و تداوم علائم |
نحوه مصرف قطره چشم آزلاستین
مقدار مصرف آزلاستین به غلظت دارو، نوع فرآورده و شرایط بیمار بستگی دارد. برای محلول چشمی آزلاستین ۰٫۰۵ درصد، مقدار رایج مصرف یک قطره در هر چشم مبتلا، دو بار در روز است.
در برخی فرآوردهها مانند Optilast، پزشک ممکن است در صورت نیاز تعداد دفعات مصرف را افزایش دهد. این تغییر نباید بهصورت خودسرانه انجام شود.
جدول مقدار مصرف قطره آزلاستین
| شرایط مصرف | مقدار معمول | نکته مهم |
|---|---|---|
| آلرژی چشمی در بزرگسالان | یک قطره در چشم مبتلا، دو بار در روز | طبق نسخه یا بروشور دارو |
| حساسیت فصلی در کودکان | وابسته به سن و برند دارو | سن مجاز در فرآوردههای مختلف متفاوت است |
| علائم شدیدتر آلرژی | احتمال تغییر برنامه مصرف توسط پزشک | افزایش دفعات فقط با نظر پزشک |
| مصرف همزمان با قطره دیگر | طبق نسخه هر دارو | حداقل پنج دقیقه فاصله بین قطرهها |
روش صحیح چکاندن قطره آزلاستین
- دستهای خود را قبل از مصرف بهخوبی بشویید.
- تاریخ انقضا و وضعیت ظاهری محلول را بررسی کنید.
- درپوش بطری را باز کنید و مراقب باشید نوک قطرهچکان آلوده نشود.
- سر خود را کمی به عقب ببرید و به سمت بالا نگاه کنید.
- پلک پایین را بهآرامی پایین بکشید تا فضای کوچکی ایجاد شود.
- یک قطره داخل فضای ایجادشده بچکانید.
- چشم را بهآرامی ببندید و از مالیدن آن خودداری کنید.
- میتوانید گوشه داخلی چشم را برای حدود یک دقیقه بهآرامی فشار دهید.
- اگر مصرف در چشم دیگر نیز تجویز شده است، همین مراحل را تکرار کنید.
- درپوش بطری را بلافاصله پس از مصرف ببندید.
برای جلوگیری از آلودگی محلول، نوک قطرهچکان نباید با چشم، پلک، دست یا سطوح دیگر تماس پیدا کند.
اگر مصرف یک نوبت آزلاستین فراموش شد چه کنیم؟
اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردید، معمولاً میتوانید بهمحض یادآوری از قطره استفاده کنید. درصورتیکه زمان نوبت بعدی نزدیک است، از نوبت فراموششده صرفنظر کنید و برنامه معمول خود را ادامه دهید.
برای جبران نوبت فراموششده، تعداد قطرهها یا دفعات مصرف را دو برابر نکنید.

قطره چشم آزلاستین چه مدت بعد اثر میکند؟
در برخی بیماران، کاهش خارش چشم نسبتاً سریع اتفاق میافتد. طبق بروشور Optilast، بهبود علائم آلرژی ممکن است حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از مصرف قابل مشاهده باشد.
البته میزان پاسخ به دارو در افراد متفاوت است. اگر پس از ۴۸ ساعت علائم بهتر نشد یا شدت پیدا کرد، لازم است علت مشکل و برنامه درمانی دوباره بررسی شود.
مدت درمان نیز به نوع فرآورده و شرایط بیمار بستگی دارد. برای Optilast، دوره مصرف بدون ارزیابی مجدد نباید از شش هفته فراتر برود.
عوارض قطره چشم آزلاستین
آزلاستین مانند سایر داروهای چشمی ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند. برخی از این عوارض کوتاهمدت هستند و معمولاً بدون اقدام خاصی برطرف میشوند؛ اما علائم شدید یا مداوم نیاز به بررسی پزشکی دارند.
جدول عوارض احتمالی آزلاستین
| عارضه | توضیح | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| سوزش و گزگز چشم | ممکن است بلافاصله پس از مصرف ایجاد شود | در صورت شدت یا تداوم، با پزشک مشورت کنید |
| تاری موقت دید | ممکن است پس از چکاندن قطره رخ دهد | تا برطرفشدن تاری دید رانندگی نکنید |
| احساس طعم تلخ در دهان | از عوارض شناختهشده قطره آزلاستین است | در صورت آزاردهنده بودن، با پزشک مشورت کنید |
| سردرد | در برخی مصرفکنندگان گزارش شده است | اگر شدید یا مداوم بود، بررسی شود |
| تحریک یا قرمزی چشم | ممکن است ناشی از دارو یا بیماری زمینهای باشد | در صورت تشدید، معاینه لازم است |
| واکنش حساسیتی شدید | مانند تورم شدید یا مشکل تنفسی | قطع مصرف و مراجعه فوری به اورژانس |
در مطالعات مربوط به محلول آزلاستین ۰٫۰۵ درصد، سوزش یا گزگز موقت چشم، سردرد و طعم تلخ دهان از عوارض گزارششده بودهاند. شدت و فراوانی عوارض ممکن است بین بیماران متفاوت باشد.
چه علائمی نیاز به مراجعه فوری دارند؟
اگر پس از استفاده از قطره آزلاستین علائم زیر را مشاهده کردید، مصرف دارو را متوقف کرده و برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کنید:
- درد شدید یا غیرمعمول چشم
- کاهش بینایی یا تاری دید شدید و پایدار
- تورم قابلتوجه چشم یا پلک
- ترشحات چرکی یا علائم مشکوک به عفونت
- حساسیت شدید به نور همراه با درد
- تنگی نفس یا تورم صورت و گلو
وجود این نشانهها الزاماً به معنای عارضه ناشی از آزلاستین نیست و ممکن است نشاندهنده مشکل چشمی دیگری باشد.
موارد منع مصرف و احتیاط قطره آزلاستین
مهمترین مورد منع مصرف آزلاستین، حساسیت شناختهشده به ماده مؤثره یا سایر ترکیبات فرآورده است. شرایط دیگری نیز وجود دارند که پیش از مصرف باید به پزشک یا داروساز اطلاع داده شوند.
| شرایط | نکته احتیاطی |
|---|---|
| حساسیت به آزلاستین | در صورت حساسیت شناختهشده به دارو یا ترکیبات آن نباید مصرف شود. |
| بارداری | مصرف باید با بررسی فواید و خطرات احتمالی توسط پزشک انجام شود. |
| شیردهی | پیش از مصرف درباره وضعیت شیردهی با پزشک مشورت شود. |
| کودکان | سن مجاز مصرف بر اساس فرآورده و نوع آلرژی بررسی شود. |
| استفاده از لنز تماسی | شرایط استفاده از لنز و فاصله زمانی مصرف رعایت شود. |
| عفونت احتمالی چشم | آزلاستین درمان عفونت نیست و علت علائم باید بررسی شود. |
مصرف قطره آزلاستین در بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی درباره مصرف آزلاستین چشمی در دوران بارداری و شیردهی محدود است. هرچند جذب سیستمیک دارو پس از مصرف موضعی چشم معمولاً کمتر از مصرف خوراکی است، این موضوع بهتنهایی ایمنی دارو را در دوران بارداری ثابت نمیکند.
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد خود شیر میدهید، پیش از مصرف قطره آزلاستین با پزشک مشورت کنید.

آیا هنگام مصرف آزلاستین میتوان از لنز تماسی استفاده کرد؟
بعضی فرآوردههای آزلاستین حاوی ماده نگهدارنده بنزالکونیوم کلراید هستند. این ماده ممکن است توسط لنزهای نرم جذب شود و باعث تحریک چشم شود.
در صورت استفاده از لنز تماسی، به نکات زیر توجه کنید:
- هنگام قرمزی چشم، از لنز تماسی استفاده نکنید.
- آزلاستین برای درمان تحریک ناشی از لنز نامناسب نیست.
- پیش از مصرف قطره، لنز نرم را خارج کنید.
- اگر چشم قرمز نیست و استفاده از لنز مجاز است، حداقل ۱۰ دقیقه پس از مصرف قطره برای گذاشتن مجدد لنز صبر کنید.
- دستور اختصاصی بروشور محصول یا پزشک را در اولویت قرار دهید.
تداخل دارویی قطره چشم آزلاستین
به دلیل مصرف موضعی و جذب سیستمیک محدود، احتمال بروز بسیاری از تداخلات دارویی شناختهشده برای آزلاستین چشمی پایین است؛ بااینحال، اطلاعدادن درباره داروهای مصرفی همچنان اهمیت دارد.
اگر همزمان از قطرههای آنتیهیستامین دیگر، داروهای ضدالتهاب چشمی یا قطرههای تجویزشده برای بیماریهای دیگر استفاده میکنید، پزشک یا داروساز باید از آنها مطلع باشد.
از مصرف همزمان چند داروی ضدحساسیت چشمی بدون توصیه پزشک خودداری کنید. اگر چند نوع قطره برای شما تجویز شده است، معمولاً رعایت حداقل پنج دقیقه فاصله بین آنها توصیه میشود.
تفاوت آزلاستین با سایر قطرههای چشمی
با وجود شباهت برخی علائم چشمی، داروهایی که برای قرمزی، خارش، التهاب یا عفونت استفاده میشوند، عملکرد یکسانی ندارند.
| نام دارو | گروه دارویی | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| آزلاستین | آنتیهیستامین | تسکین خارش ناشی از آلرژی چشم |
| سدیم کروموگلیکات | تثبیتکننده ماستسل | کمک به کنترل علائم آلرژی چشمی |
| نفازولین | ضداحتقان چشمی | کاهش موقت قرمزی در موارد مشخص |
| دیکلوفناک | ضدالتهاب غیراستروئیدی | کنترل التهاب در شرایط مشخص چشمی |
| دگزامتازون | کورتیکواستروئید | درمان برخی التهابهای چشم با تجویز پزشک |
تفاوت قطره آزلاستین و نفازولین
آزلاستین با مهار اثر هیستامین به کاهش خارش ناشی از آلرژی کمک میکند؛ درحالیکه نفازولین یک داروی ضداحتقان است و بیشتر با تنگکردن موقت عروق سطحی، قرمزی چشم را کاهش میدهد.
مصرف طولانیمدت یا نامناسب قطرههای ضداحتقان میتواند با مشکلاتی مانند بازگشت قرمزی همراه باشد. بنابراین این داروها را نباید جایگزین یکدیگر دانست. برای اطلاعات بیشتر، مقاله قطره چشم نفازولین را مطالعه کنید.
تفاوت آزلاستین و دیکلوفناک
دیکلوفناک در گروه داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی قرار دارد و مکانیسم اثر آن با آنتیهیستامینهایی مانند آزلاستین متفاوت است.
انتخاب بین این داروها به نوع التهاب و تشخیص پزشک بستگی دارد. برای آشنایی بیشتر با این گروه دارویی، مطلب قطره چشم دیکلوفناک را بخوانید.
آیا دگزامتازون میتواند جایگزین آزلاستین شود؟
خیر؛ این دو دارو عملکرد متفاوتی دارند. دگزامتازون یک داروی کورتونی است و در بعضی بیماریهای التهابی چشم استفاده میشود. مصرف خودسرانه کورتون چشمی ممکن است خطراتی مانند افزایش فشار داخل چشم یا تشدید بعضی عفونتها داشته باشد.
برای آشنایی با این دارو و موارد احتیاط آن، مقاله قطره چشم دگزامتازون را بررسی کنید.
چگونه علائم آلرژی چشم را در کنار مصرف دارو کاهش دهیم؟
کنترل عوامل حساسیتزا میتواند به کاهش دفعات بروز علائم و ناراحتی چشم کمک کند. اقدامات زیر برای بسیاری از افراد مفید هستند:
- از مالیدن چشمها خودداری کنید؛ زیرا این کار ممکن است خارش و تحریک را تشدید کند.
- هنگام افزایش گرده گیاهان، تماس با محیطهای محرک را کاهش دهید.
- در صورت حساسیت به گردوغبار، نظافت محیط و کنترل مایتها را جدی بگیرید.
- در صورت نیاز، از کمپرس سرد و تمیز روی پلک بسته استفاده کنید.
- برای کاهش تحریک و شستوشوی عوامل آلرژیزا از سطح چشم، درباره استفاده از اشک مصنوعی با پزشک مشورت کنید.
- در صورت حساسیت به حیوانات، تماس با عامل آلرژیزا را تا حد امکان کاهش دهید.
اگر علائم به درمان معمول پاسخ نمیدهند، احتمال وجود بیماری دیگری مانند خشکی چشم، التهاب پلک یا عفونت باید بررسی شود.
تفاوت حساسیت چشم و عفونت چشمی چیست؟
یکی از اشتباهات رایج، یکساندانستن تمام موارد قرمزی و اشکریزش چشم با حساسیت است. خارش معمولاً در آلرژی چشمی برجستهتر است؛ اما بعضی عفونتها نیز میتوانند باعث تحریک و قرمزی شوند.
| ویژگی | حساسیت چشمی | عفونت چشمی |
|---|---|---|
| خارش | اغلب برجسته است | ممکن است وجود داشته باشد |
| ترشحات | معمولاً آبکی | ممکن است آبکی یا چرکی باشد |
| درگیری چشمها | اغلب هر دو چشم | ممکن است از یک چشم شروع شود |
| واگیردار بودن | خیر | در بعضی انواع عفونی بله |
| درمان | کنترل آلرژی | متناسب با عامل عفونت |
این تفاوتها به تشخیص قطعی کمک نمیکنند و معاینه چشمپزشکی در موارد مشکوک ضروری است. در عفونتهای باکتریایی مشخص، پزشک ممکن است از آنتیبیوتیکهای چشمی استفاده کند. برای آشنایی با یکی از این داروها، مقاله قطره و پماد چشم کلرامفنیکل را بخوانید.
نحوه نگهداری قطره چشم آزلاستین
نگهداری صحیح قطره چشمی برای حفظ کیفیت دارو و جلوگیری از آلودگی محلول اهمیت دارد. شرایط دقیق نگهداری باید مطابق بروشور همان فرآورده باشد.
- دارو را در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودکان قرار دهید.
- از نگهداری دارو در محیط بسیار گرم یا در معرض نور مستقیم خودداری کنید.
- درب بطری را بلافاصله پس از استفاده ببندید.
- سر قطرهچکان را به سطوح مختلف تماس ندهید.
- تاریخ اولین بازکردن بطری را روی بسته یادداشت کنید.
- پس از پایان مهلت مصرف یا در صورت آلودگی احتمالی، دارو را دور بیندازید.
قطره آزلاستین تا چند روز پس از بازشدن قابل استفاده است؟
در بروشور فرآورده Optilast و بعضی محصولات مشابه آزلاستین، حداکثر مدت استفاده پس از اولین بازکردن بطری ۲۸ روز یا چهار هفته است.
بااینحال، ممکن است مدت مصرف پس از بازشدن در سایر محصولات متفاوت باشد. بنابراین همواره بروشور یا دستور داروساز را ملاک قرار دهید.

سؤالات متداول درباره قطره چشم آزلاستین
آیا قطره آزلاستین برای خارش چشم مناسب است؟
بله، یکی از کاربردهای اصلی آزلاستین، کاهش خارش ناشی از التهاب ملتحمه آلرژیک است. البته خارش چشم ممکن است دلایل دیگری داشته باشد و در این موارد درمان متفاوت خواهد بود.
قطره آزلاستین را چند بار در روز استفاده کنیم؟
مقدار معمول محلول چشمی آزلاستین ۰٫۰۵ درصد، یک قطره در هر چشم مبتلا، دو بار در روز است. تغییر تعداد دفعات مصرف باید مطابق دستور پزشک یا بروشور فرآورده انجام شود.
آیا قطره آزلاستین کورتون دارد؟
خیر. آزلاستین یک داروی آنتیهیستامین است و در گروه داروهای کورتونی قرار نمیگیرد.
آیا آزلاستین برای عفونت چشم کاربرد دارد؟
خیر. این قطره آنتیبیوتیک نیست و نمیتواند جایگزین درمان عفونت چشمی شود. وجود ترشحات چرکی، درد یا کاهش بینایی نیازمند بررسی پزشکی است.
قطره آزلاستین بعد از چند دقیقه اثر میکند؟
بر اساس اطلاعات فرآورده Optilast، کاهش علائم آلرژی ممکن است حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه بعد از مصرف احساس شود. سرعت و میزان پاسخ در افراد متفاوت است.
آیا آزلاستین برای کودکان مناسب است؟
بسته به برند و نوع آلرژی، محدودیت سنی متفاوت است. برای مثال در بروشور Optilast، استفاده در آلرژی فصلی از چهار سالگی و در آلرژی غیرفصلی از دوازده سالگی ذکر شده است. مصرف برای کودکان باید با توجه به فرآورده و نظر پزشک انجام شود.
آیا قطره آزلاستین باعث تاری دید میشود؟
تاری موقت دید یکی از عوارض احتمالی قطره آزلاستین است. اگر تاری دید پس از مصرف رخ داد، تا برطرفشدن آن از رانندگی خودداری کنید. تاری دید شدید یا مداوم باید بررسی شود.
آیا میتوان قطره آزلاستین را طولانیمدت استفاده کرد؟
مدت مناسب مصرف به نوع دارو و شدت علائم بستگی دارد. برای Optilast، مدت هر دوره درمان نباید بدون بررسی مجدد از شش هفته بیشتر شود. اگر به درمان طولانیمدت نیاز دارید، با چشمپزشک مشورت کنید.
جمعبندی
قطره چشم آزلاستین یکی از داروهای آنتیهیستامین موضعی است که برای کاهش خارش ناشی از التهاب ملتحمه آلرژیک استفاده میشود. این دارو میتواند برای بیماران مبتلا به حساسیت فصلی یا دائمی چشم، با توجه به سن و شرایط پزشکی، تجویز شود.
مصرف صحیح قطره، رعایت فاصله زمانی میان داروهای چشمی، توجه به شرایط استفاده از لنز تماسی و جلوگیری از آلودگی قطرهچکان از نکات مهم درمان هستند.
اگر علائم حساسیت چشم با درمان مناسب بهبود پیدا نکند یا با درد، ترشحات غیرطبیعی و کاهش بینایی همراه شود، انجام معاینه چشمپزشکی ضروری است. در کلینیک چشمخانه، انتخاب روش درمان بر اساس بررسی علت علائم و شرایط هر بیمار انجام میشود.
منابع علمی
- MedlinePlus – Azelastine Ophthalmic
- DailyMed – Azelastine Hydrochloride Ophthalmic Solution 0.05%
- Electronic Medicines Compendium – Optilast Prescribing Information
این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره داروهای چشمی تهیه شده و جایگزین تشخیص، معاینه یا تجویز پزشک نیست.




ما را در تجربیات خود سهیم کنید
تمایل دارید شما نیز بخشی از این بحث باشید؟سوالات خود را مطرح کنید!