معرفی قطره چشم سدیم هیالورونات Sodium hyaluronate eye drops
قطره چشم سدیم هیالورونات (Sodium Hyaluronate Eye Drops) یکی از انواع قطره‌های روان‌کننده و اشک مصنوعی است که برای مرطوب نگه داشتن سطح چشم و کاهش علائم خشکی چشم مانند سوزش، احساس جسم خارجی، خشکی، خستگی و ناراحتی چشم استفاده می‌شود. سدیم هیالورونات توانایی نگهداری آب دارد و با ایجاد یک لایه مرطوب‌کننده روی سطح چشم می‌تواند به پایداری بهتر لایه اشکی و کاهش اصطکاک پلک با سطح چشم کمک کند.
این ماده در فرآورده‌های مختلف چشمی با غلظت‌ها و فرمولاسیون‌های متفاوت عرضه می‌شود. برخی محصولات بدون ماده نگهدارنده هستند و بعضی دیگر از سیستم‌های چنددوز استفاده می‌کنند؛ بنابراین تعداد دفعات مصرف، امکان استفاده همراه با لنز تماسی و مدت قابل استفاده بودن بطری پس از باز شدن باید بر اساس بروشور همان محصول یا توصیه چشم‌پزشک و داروساز تعیین شود.
قطره چشم سدیم هیالورونات چیست؟
سدیم هیالورونات نمک سدیمی هیالورونیک اسید است؛ ماده‌ای که توانایی بالایی در جذب و نگهداری آب دارد. در قطره‌های چشمی، این ویژگی باعث می‌شود محلول مدت بیشتری روی سطح چشم باقی بماند و به روان‌تر شدن سطح قرنیه و ملتحمه کمک کند.
به همین دلیل سدیم هیالورونات در گروه قطره‌های لوبریکانت یا اشک مصنوعی قرار می‌گیرد و هدف اصلی آن افزایش رطوبت سطح چشم و کاهش علائم ناشی از اختلال لایه اشکی است.
برای آشنایی کلی با انواع قطره‌های مورد استفاده در چشم می‌توانید مقاله انواع قطره‌های چشمی و کاربرد آن‌ها را نیز مطالعه کنید.
قطره سدیم هیالورونات برای چه مواردی استفاده می‌شود؟
مهم‌ترین کاربرد این قطره، کاهش علائم مرتبط با خشکی سطح چشم است. خشکی چشم می‌تواند زمانی ایجاد شود که میزان تولید اشک کاهش پیدا کند یا اشک موجود سریع‌تر از حد طبیعی تبخیر شود.
قطره‌های حاوی سدیم هیالورونات ممکن است در شرایط زیر مورد استفاده قرار گیرند:
- احساس خشکی و کشیدگی سطح چشم
- سوزش یا تحریک خفیف ناشی از خشکی چشم
- احساس وجود شن یا جسم خارجی در چشم
- خستگی و ناراحتی چشم در اثر کار طولانی با نمایشگر
- خشکی ناشی از قرار گرفتن در هوای خشک یا محیط دارای تهویه
- برخی موارد خشکی چشم مرتبط با استفاده از لنز تماسی، در صورت سازگار بودن همان فرآورده با لنز
- خشکی سطح چشم پس از برخی جراحی‌های چشمی، در صورت توصیه پزشک
- کمک به روان‌سازی سطح چشم در برخی بیماران مبتلا به اختلال لایه اشکی
این قطره علت تمام انواع خشکی چشم را درمان نمی‌کند. برای مثال مشکلات غدد میبومین، التهاب پلک، بیماری‌های خودایمنی یا مصرف بعضی داروها می‌توانند در ایجاد خشکی چشم نقش داشته باشند و ممکن است به درمان‌های دیگری نیز نیاز باشد.
سدیم هیالورونات چگونه به خشکی چشم کمک می‌کند؟
لایه اشکی سالم سطح قرنیه را مرطوب نگه می‌دارد و برای کیفیت دید، تغذیه سطح چشم و کاهش اصطکاک پلک اهمیت دارد. زمانی که این لایه ناپایدار شود، فرد ممکن است سوزش، تاری متناوب، احساس جسم خارجی یا خستگی چشم را تجربه کند.
سدیم هیالورونات به دلیل خاصیت نگهداری آب و رفتار ویسکوالاستیک خود می‌تواند سطح چشم را روان‌تر کرده و مدت تماس رطوبت با قرنیه را افزایش دهد. به همین دلیل در بسیاری از فرآورده‌های اشک مصنوعی از غلظت‌های مختلف هیالورونیک اسید یا سدیم هیالورونات استفاده می‌شود.
غلظت قطره سدیم هیالورونات چه اهمیتی دارد؟
فرآورده‌های چشمی حاوی سدیم هیالورونات ممکن است با غلظت‌های متفاوت تولید شوند. غلظت بالاتر معمولاً می‌تواند محلول غلیظ‌تری ایجاد کند، اما این موضوع به‌تنهایی به معنی بهتر بودن یک قطره برای همه بیماران نیست.
| ویژگی | توضیح | اهمیت |
|---|---|---|
| غلظت | در محصولات مختلف متفاوت است | روی ویسکوزیته و رفتار قطره اثر دارد |
| ماده نگهدارنده | ممکن است وجود داشته باشد یا فرآورده فاقد نگهدارنده باشد | در مصرف مکرر اهمیت دارد |
| نوع بسته‌بندی | تک‌دوز یا چنددوز | روی شرایط نگهداری اثر دارد |
| سازگاری با لنز | در تمام محصولات یکسان نیست | باید بروشور بررسی شود |
بنابراین انتخاب قطره مناسب بهتر است بر اساس شدت خشکی چشم، تعداد دفعات موردنیاز، وجود لنز تماسی، حساسیت به مواد نگهدارنده و توصیه پزشک انجام شود.
قطره سدیم هیالورونات بدون نگهدارنده چیست؟
برخی قطره‌های چشمی حاوی سدیم هیالورونات بدون Preservative یا ماده نگهدارنده تولید می‌شوند. این محصولات ممکن است به‌صورت ویال تک‌دوز یا بطری‌های چنددوز با سیستم خاص عرضه شوند.
فرآورده‌های بدون نگهدارنده به‌خصوص برای بعضی افرادی که نیاز به استفاده مکرر از قطره دارند، از چند داروی موضعی چشم استفاده می‌کنند یا نسبت به نگهدارنده‌ها حساسیت دارند، قابل بررسی هستند.
این موضوع به معنی نامناسب بودن تمام قطره‌های دارای نگهدارنده نیست؛ انتخاب باید متناسب با شرایط فرد و محصول انجام شود.
نحوه صحیح استفاده از قطره چشم سدیم هیالورونات
روش صحیح ریختن قطره می‌تواند هم اثربخشی استفاده را بهتر کند و هم احتمال آلودگی بطری را کاهش دهد.
- قبل از استفاده، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
- تاریخ انقضا و سالم بودن بسته‌بندی قطره را بررسی کنید.
- سر را کمی به عقب ببرید و به سمت بالا نگاه کنید.
- پلک پایین را به آرامی پایین بکشید تا فضای کوچکی ایجاد شود.
- بدون تماس نوک بطری با چشم، پلک یا مژه، یک قطره داخل این فضا بریزید.
- چشم را به آرامی ببندید و از مالیدن چشم خودداری کنید.
- درپوش بطری را بلافاصله ببندید.
قطره سدیم هیالورونات را روزی چند بار استفاده کنیم؟
برای تمام فرآورده‌های سدیم هیالورونات نمی‌توان یک تعداد ثابت مصرف تعیین کرد؛ زیرا غلظت، فرمولاسیون و شرایط بیمار متفاوت است. بنابراین مقدار و دفعات مصرف باید طبق بروشور محصول یا توصیه پزشک انجام شود.
اگر برای کنترل علائم مجبور هستید قطره را بسیار مکرر استفاده کنید یا با وجود مصرف منظم همچنان خشکی قابل توجه دارید، بهتر است علت خشکی چشم توسط چشم‌پزشک بررسی شود.
استفاده از سدیم هیالورونات همراه لنز تماسی
یکی از سوالات رایج این است که آیا می‌توان قطره سدیم هیالورونات را روی لنز تماسی ریخت. پاسخ به فرمولاسیون همان محصول بستگی دارد.
برخی لوبریکانت‌های چشمی مشخصاً برای استفاده همراه لنز طراحی شده‌اند، اما همه قطره‌های سدیم هیالورونات چنین مجوزی ندارند. اگر روی بسته‌بندی یا بروشور محصول ذکر نشده که استفاده همراه لنز مجاز است، بهتر است قبل از مصرف با چشم‌پزشک، اپتومتریست یا داروساز مشورت شود.
عوارض قطره چشم سدیم هیالورونات
قطره‌های لوبریکانت حاوی سدیم هیالورونات معمولاً به‌خوبی تحمل می‌شوند، اما مانند هر فرآورده چشمی ممکن است در بعضی افراد عوارض موقتی ایجاد کنند.
مواردی که ممکن است بعد از مصرف دیده شوند عبارت‌اند از:
- سوزش یا گزگز خفیف و کوتاه‌مدت
- احساس چسبندگی یا سنگینی موقت چشم
- تاری دید موقت بلافاصله بعد از ریختن قطره
- تحریک یا قرمزی در صورت حساسیت به یکی از اجزای فرآورده
اگر تاری دید پس از استفاده ایجاد شد، تا زمانی که دید کاملاً شفاف نشده است رانندگی نکنید و با ابزار یا ماشین‌آلاتی که نیاز به دید دقیق دارند کار نکنید.
چه زمانی باید مصرف قطره را قطع و به پزشک مراجعه کرد؟
سوزش خفیف و گذرا ممکن است در بعضی افراد ایجاد شود، اما علائم شدید یا مداوم نباید صرفاً به خشکی چشم نسبت داده شوند.
در صورت بروز موارد زیر بهتر است ارزیابی چشم‌پزشکی انجام شود:
- درد قابل توجه یا شدید چشم
- قرمزی شدید یا رو به افزایش
- کاهش یا تغییر ناگهانی دید
- حساسیت قابل توجه به نور
- ترشح چرکی یا غیرعادی از چشم
- تورم قابل توجه اطراف چشم
- علائم حساسیت پس از مصرف قطره
- بدتر شدن مداوم علائم به جای بهبود
- قرمزی یا درد در فرد استفاده‌کننده از لنز تماسی
تداخل قطره سدیم هیالورونات با سایر قطره‌های چشمی
سدیم هیالورونات یک لوبریکانت موضعی است، اما اگر همزمان از قطره‌های دیگری مانند داروهای گلوکوم، آنتی‌بیوتیک، ضدالتهاب یا سایر داروهای چشمی استفاده می‌کنید، نحوه مصرف آن‌ها باید منظم باشد.
به‌طور معمول بین دو قطره چشمی متفاوت فاصله زمانی در نظر گرفته می‌شود تا قطره دوم، محلول قبلی را سریعاً از سطح چشم خارج نکند. اگر علاوه بر قطره از پماد چشمی استفاده می‌کنید، معمولاً قطره‌ها قبل از پماد استفاده می‌شوند.
نگهداری قطره سدیم هیالورونات
شرایط نگهداری محصولات مختلف یکسان نیست؛ بنابراین بروشور و اطلاعات روی بسته‌بندی همیشه اولویت دارد. چند اصل عمومی عبارت‌اند از:
- قطره را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
- از فرآورده تاریخ‌گذشته استفاده نکنید.
- نوک قطره‌چکان را با چشم، مژه، پوست یا سطوح دیگر تماس ندهید.
- بطری شخصی است و نباید با فرد دیگری به اشتراک گذاشته شود.
- شرایط دمای نگهداری را طبق بروشور محصول رعایت کنید.
- اگر رنگ، شفافیت یا ظاهر محلول تغییر کرده است، درباره ادامه مصرف با داروساز مشورت کنید.
قطره سدیم هیالورونات بعد از باز شدن تا چند روز قابل استفاده است؟
یک مدت ثابت برای همه برندها وجود ندارد. بعضی قطره‌های چشمی چنددوز پس از باز شدن مدت محدودی قابل استفاده هستند، در حالی که برخی سیستم‌های جدیدتر ممکن است مدت مصرف متفاوتی داشته باشند.
در مورد فرآورده‌های تک‌دوز بدون نگهدارنده نیز معمولاً باید دستور مصرف و دور ریختن باقیمانده ویال طبق بروشور همان محصول رعایت شود.
سدیم هیالورونات یا اشک مصنوعی؛ چه تفاوتی دارند؟
«اشک مصنوعی» نام یک داروی خاص نیست، بلکه به گروهی از محصولات روان‌کننده سطح چشم گفته می‌شود. سدیم هیالورونات یکی از ترکیباتی است که در این گروه استفاده می‌شود.
اشک‌های مصنوعی می‌توانند حاوی مواد مختلفی مانند هیالورونات، کارملوز، هیپروملوز یا ترکیبی از مواد روان‌کننده باشند. بنابراین انتخاب بهترین اشک مصنوعی به نوع خشکی چشم، شدت علائم، تعداد دفعات مصرف و پاسخ فرد به محصول بستگی دارد.
آیا سدیم هیالورونات خشکی چشم را درمان می‌کند؟
این قطره می‌تواند علائم خشکی سطح چشم را کاهش دهد و به روان‌سازی آن کمک کند، اما در بسیاری از بیماران خشکی چشم یک وضعیت چندعاملی است.
برای مثال التهاب پلک، اختلال غدد میبومین، افزایش سن، استفاده طولانی از نمایشگر، لنز تماسی، برخی بیماری‌های عمومی و بعضی داروها می‌توانند در بروز خشکی چشم نقش داشته باشند.
به همین دلیل در خشکی چشم مداوم، درمان تنها با اشک مصنوعی ممکن است کافی نباشد و بررسی علت زمینه‌ای اهمیت دارد.
سدیم هیالورونات بعد از جراحی چشم
بعد از برخی جراحی‌های چشم مانند جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری یا جراحی آب مروارید ممکن است برای مدتی علائم خشکی و تحریک سطح چشم بیشتر شود. در چنین شرایطی چشم‌پزشک ممکن است استفاده از لوبریکانت یا اشک مصنوعی را توصیه کند.
اگر اخیراً جراحی چشم انجام داده‌اید، نوع قطره، زمان شروع و دفعات مصرف را خودسرانه تغییر ندهید و برنامه دارویی جراح را دنبال کنید. در مقاله جراحی لیزیک نیز درباره احتمال ایجاد خشکی چشم پس از این عمل توضیح داده شده است.
چه کسانی قبل از مصرف باید با پزشک مشورت کنند؟
در بیشتر افراد، لوبریکانت‌های ساده قابل تحمل هستند؛ اما در شرایط زیر بهتر است انتخاب محصول با پزشک یا داروساز بررسی شود:
- سابقه حساسیت به قطره‌های چشمی یا مواد نگهدارنده
- استفاده از لنز تماسی
- مصرف همزمان چند نوع قطره چشمی
- سابقه جراحی یا آسیب اخیر چشم
- خشکی شدید یا طولانی‌مدت
- وجود بیماری‌های شناخته‌شده سطح چشم
- قرمزی یا درد غیرمعمول
چگونه از خشکی چشم پیشگیری کنیم؟
در کنار استفاده از قطره، اصلاح برخی عوامل محیطی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. هنگام کار طولانی با مانیتور، پلک زدن آگاهانه و استراحت منظم اهمیت دارد. همچنین بهتر است جریان مستقیم کولر، بخاری یا پنکه به سمت چشم نباشد.
اگر خشکی چشم با التهاب لبه پلک یا اختلال غدد چربی همراه باشد، ممکن است مراقبت پلک یا درمان‌های تکمیلی لازم باشد که باید پس از ارزیابی تخصصی انتخاب شوند.
سوالات متداول درباره قطره چشم سدیم هیالورونات
قطره سدیم هیالورونات برای چیست؟
این قطره عمدتاً به‌عنوان لوبریکانت و اشک مصنوعی برای مرطوب کردن سطح چشم و کاهش علائمی مانند خشکی، سوزش و احساس جسم خارجی استفاده می‌شود.
آیا قطره سدیم هیالورونات اشک مصنوعی است؟
بله. سدیم هیالورونات یکی از ترکیباتی است که در بسیاری از محصولات اشک مصنوعی و روان‌کننده سطح چشم استفاده می‌شود.
آیا می‌توان قطره سدیم هیالورونات را هر روز استفاده کرد؟
دفعات و مدت مصرف به نوع محصول و شرایط فرد بستگی دارد. در صورت نیاز مکرر یا طولانی‌مدت بهتر است علت خشکی چشم نیز بررسی شود و محصول مناسب با نظر پزشک یا داروساز انتخاب شود.
آیا قطره سدیم هیالورونات باعث تاری دید می‌شود؟
ممکن است بلافاصله پس از ریختن قطره، به‌خصوص در فرمولاسیون‌های غلیظ‌تر، تاری موقت ایجاد شود. تا بازگشت کامل دید از رانندگی خودداری کنید.
آیا می‌توان از این قطره همراه لنز استفاده کرد؟
فقط زمانی که روی بروشور یا بسته‌بندی محصول ذکر شده باشد که برای مصرف همراه لنز تماسی مناسب است. در غیر این صورت باید درباره خارج کردن لنز و زمان گذاشتن مجدد آن سؤال شود.
بعد از باز کردن قطره تا چند روز می‌توان از آن استفاده کرد؟
این مدت در محصولات مختلف متفاوت است و قانون ثابت چهار هفته‌ای برای همه فرآورده‌ها وجود ندارد. اطلاعات درج‌شده در بروشور همان محصول باید رعایت شود.
اگر همزمان چند قطره چشمی استفاده کنم چه کار کنم؟
معمولاً بین دو قطره متفاوت چند دقیقه فاصله در نظر گرفته می‌شود. در صورت داشتن برنامه درمانی چنددارویی، ترتیب دقیق مصرف را از چشم‌پزشک یا داروساز بپرسید.
چه زمانی خشکی چشم نیاز به مراجعه به چشم‌پزشک دارد؟
اگر علائم طولانی‌مدت یا رو به بدتر شدن هستند، با قطره‌های معمول کنترل نمی‌شوند یا با درد، قرمزی شدید، حساسیت به نور، ترشح یا تغییر دید همراه شده‌اند، معاینه چشم‌پزشکی اهمیت دارد.
ما را در تجربیات خود سهیم کنید
تمایل دارید شما نیز بخشی از این بحث باشید؟سوالات خود را مطرح کنید!